Bước vào phiên giao dịch ngày 12-3, tâm lý thận trọng vẫn bao trùm thị trường chứng khoán Việt Nam. Phần lớn nhà đầu tư cá nhân chọn bán ra cổ phiếu khi giá dầu thế giới bật tăng trở lại và căng thẳng ở Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp. Kết phiên, VN-Index đóng cửa trong sắc đỏ, giảm gần 20 điểm và giá trị giao dịch sụt giảm mạnh so với các phiên trước.
Không phải "thiên nga đen"
Tại talkshow "Chứng khoán, vàng, dầu biến động, cơ hội nào cho nhà đầu tư?" do Báo Người Lao Động tổ chức chiều 12-3, ông Đinh Minh Trí, Giám đốc Phân tích Khối Khách hàng cá nhân - Công ty Chứng khoán Mirae Asset (MAS), cho rằng cú giảm lịch sử ngày 9-3 khiến VN-Index mất hơn 115 điểm và gần như toàn bộ cổ phiếu lao dốc là phản ứng bình thường, khi xung đột tại Trung Đông đẩy giá dầu tăng vọt lên gần 120 USD/thùng, làm dấy lên lo ngại lạm phát toàn cầu quay trở lại.
"Thông thường, trong chu kỳ 1 năm sẽ có 1-2 lần thị trường lao dốc như vậy, hoàn toàn không phải "thiên nga đen" (rủi ro cực kỳ hiếm gặp, tác động rất mạnh - PV) mà một số người đang nghĩ" - ông Trí nhận xét.
Ông Võ Diệp Thành Thoại, Trưởng Phòng Khách hàng cao cấp - Công ty Chứng khoán DNSE, cho rằng khi xung đột leo thang, việc giá dầu biến động là điều đã được dự đoán. Tuy vậy, diễn biến giá dầu tăng quá nhanh đã khiến thị trường bất ngờ.
"Điều mà nhà đầu tư không ngờ tới và gây tác động mạnh nhất vào phiên 9-3 là giá dầu đã tăng một mạch lên 80 USD/thùng, vượt 100 USD rồi xấp xỉ 120 USD/thùng. Đặc biệt, khi eo biển Hormuz bị tắc nghẽn càng khiến thị trường lo ngại chiến sự sẽ chuyển biến phức tạp, từ đó gây ra phản ứng bán tháo cổ phiếu" - ông Thoại phân tích.
Ngoài yếu tố bên ngoài, chuyên gia này cho rằng thị trường chứng khoán trong nước đã có giai đoạn tăng khá nóng trước đó. Vì vậy, việc thị trường điều chỉnh là điều khó tránh khỏi.
Áp lực lạm phát quay trở lại
Về chuyện giá dầu tăng cao, các chuyên gia nhận định nếu giá nhiên liệu này tiếp tục duy trì ở vùng 80-100 USD/thùng trong thời gian dài, áp lực lạm phát đối với Việt Nam có thể gia tăng.
TS Châu Đình Linh, chuyên gia tài chính - ngân hàng, dẫn các nghiên cứu tại Việt Nam cho thấy khi giá dầu tăng 10% và duy trì mức tăng này trong thời gian dài so với mức tham chiếu ban đầu, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) có thể tiến gần ngưỡng 4% - mức mục tiêu lạm phát của Chính phủ.
Theo ông Linh, rổ hàng hóa tính CPI gồm 11 nhóm ngành với hơn 700 mặt hàng, trong đó giá nhiên liệu, đặc biệt là xăng dầu, có tác động trực tiếp và gián tiếp đến nhiều loại hàng hóa khác do đây là yếu tố đầu vào của phần lớn ngành sản xuất và dịch vụ. "Lạm phát đang trở thành một trong những điểm cần đặc biệt lưu ý, cần được cảnh báo sớm và đòi hỏi các chính sách ứng phó linh hoạt" - ông nhìn nhận.
Các chuyên gia tham dự talkshow do Báo Người Lao Động tổ chức chiều 12-3. Ảnh: TẤN THẠNH
Nếu giá dầu duy trì quanh 100 USD/thùng đến tháng 6 trong kịch bản xung đột kéo dài, lạm phát của Việt Nam năm nay có thể lên tới khoảng 5%. Mức này vượt mục tiêu kiểm soát lạm phát của Chính phủ và gây áp lực đáng kể lên chính sách tiền tệ.
Ông Đinh Minh Trí nhận định mục tiêu tăng trưởng kinh tế khoảng 10% trong năm nay có thể phải điều chỉnh nếu các biến động bên ngoài tiếp tục kéo dài. "Mục tiêu tăng trưởng trong năm nay được đặt ra khoảng 10%. Tuy nhiên, trước những diễn biến bất lợi từ kinh tế và địa chính trị thế giới, nhiều khả năng mục tiêu kiểm soát lạm phát sẽ được ưu tiên hơn so với định hướng tăng GDP" - ông nhận xét.
Ngoài ra, áp lực tỉ giá cũng đang gia tăng khi giá USD trên thị trường tự do đã vượt mốc 27.000 đồng. "Tỉ giá trên thị trường tự do đã vượt mốc 27.000 đồng/USD, áp lực lên công tác điều hành chính sách tiền tệ sẽ tiếp tục gia tăng. Lúc này, việc kiểm soát tỉ giá và lạm phát có thể sẽ được đặt lên hàng đầu" - ông Trí dự báo.
Cần nhóm cổ phiếu dẫn dắt
Về mối quan hệ giữa lãi suất và chứng khoán, ông Đào Minh Châu, Phó Giám đốc Trung tâm Phân tích và Tư vấn đầu tư - Công ty Chứng khoán SSI, cho biết thị trường chứng khoán Việt Nam hiện có tỉ lệ nhà đầu tư cá nhân rất lớn, chiếm khoảng 80% tổng giá trị giao dịch. Nhóm nhà đầu tư này thường so sánh mức sinh lời của chứng khoán với các kênh đầu tư khác, đặc biệt là gửi tiết kiệm. Trong bối cảnh lãi suất tăng, sức hấp dẫn của chứng khoán so với kênh tiền gửi sẽ giảm bớt.
Nhà đầu tư cá nhân cũng thường sử dụng đòn bẩy tài chính thông qua hoạt động vay margin. Khi lãi suất tăng, chi phí vay vốn sẽ tăng theo, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sử dụng đòn bẩy và mức độ tham gia thị trường.
"Ở góc độ cơ bản của doanh nghiệp (DN), lãi suất tăng tác động trực tiếp đến định giá cổ phiếu, đặc biệt khi xét theo lý thuyết chiết khấu dòng tiền. Ngoài ra, chi phí lãi vay của DN cũng là một yếu tố đáng lưu ý. Khi lãi suất tăng, chi phí tài chính của DN sẽ tăng theo, từ đó ảnh hưởng đến tăng trưởng lợi nhuận" - ông Châu lo ngại.
Trong bối cảnh này, việc đầu tư chứng khoán được dự báo sẽ thận trọng hơn. Dòng tiền vào thị trường không chỉ cạnh tranh với các kênh khác như vàng hay tiền gửi tiết kiệm, mà còn chờ đợi VN-Index xác lập xu hướng rõ ràng hơn.
Trong khi đó, ông Võ Diệp Thành Thoại cho rằng thị trường chứng khoán hiện cần một nhóm ngành dẫn dắt mới để tạo động lực tăng trưởng. Ông dẫn chứng sau "cú sốc thuế quan" của Mỹ hồi tháng 4-2025, một số cổ phiếu của DN lớn đã đóng vai trò dẫn dắt thị trường. Sau đó, từ tháng 6 đến tháng 9-2025, nhóm cổ phiếu Vingroup và ngân hàng tiếp tục tạo lực đẩy, giúp VN-Index chinh phục những vùng giá cao hơn.
Ông Thoại khuyến nghị: "Ở thời điểm hiện tại, chiến lược phù hợp là duy trì tỉ trọng danh mục ở mức cân bằng, khoảng 50% cổ phiếu. Nhà đầu tư nên chờ đợi sự xuất hiện của cổ phiếu một nhóm ngành dẫn dắt mới trước khi gia tăng tỉ trọng đầu tư".
Các chuyên gia cũng cho rằng trong năm nay, cổ phiếu một số nhóm ngành vẫn có triển vọng tăng trưởng như bán lẻ, tiêu dùng, vật liệu xây dựng, phân bón, hóa chất và ngân hàng. Bên cạnh đó, ông Đinh Minh Trí nhận định làn sóng thoái vốn nhà nước có thể tạo thêm động lực cho thị trường.
"Khi việc triển khai Nghị quyết 79/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước được đẩy mạnh, quá trình thoái vốn tại các DN nhà nước có thể tạo ra những cơ hội đầu tư mới, tương tự giai đoạn 2016-2017 khi nhiều DN lớn lên sàn. Khi các chính sách hỗ trợ được ban hành, hàng hóa trên thị trường chứng khoán có thể trở nên đa dạng và chất lượng hơn. Đồng thời, nếu thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng, dòng vốn ngoại cũng có thể chảy mạnh hơn vào các cổ phiếu của DN có vốn nhà nước mới niêm yết" - chuyên gia này phân tích.
Tránh đầu tư "theo đám đông"
Theo TS Châu Đình Linh, mục tiêu khi đầu tư chứng khoán là tìm kiếm lợi nhuận nhưng vẫn phải bảo đảm an toàn vốn. Thực tế, nhiều nhà đầu tư rơi vào tình trạng thua lỗ nặng khi "đu đỉnh", phần lớn do chạy theo tâm lý đám đông, thiếu phân tích và thiếu kiến thức.
Vì vậy, ông Linh cho rằng điều quan trọng là phải cân bằng giữa mục tiêu sinh lời và bảo toàn vốn. "Có một nguyên tắc riêng trong đầu tư, đó là xây dựng danh mục và phân bổ tài sản theo tỉ lệ phù hợp. Tỉ lệ này tùy thuộc từng người nhưng cần dựa trên 3 yếu tố: tổng nguồn vốn, khẩu vị rủi ro và mục tiêu đầu tư.
Vàng nên mua dạng tích lũy như kênh phòng thủ, bên cạnh việc gửi tiết kiệm mang lại dòng thu nhập ổn định. Đầu tư cổ phiếu cần phân tích cơ bản, phân tích kỹ thuật, có chiến lược và nắm bắt tình hình tài chính của DN. Quyết định đầu tư phải do chính nhà đầu tư đưa ra, thay vì chỉ nghe theo các thông tin trên mạng" - ông nhấn mạnh.
