Tại phiên thảo luận thứ 2 của Hội thảo “Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn” do Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức ngày 15/7, ông Nguyễn Anh Khoa, Giám đốc phân tích Công ty Chứng khoán Agribank (Agriseco), cho rằng thị trường vốn Việt Nam cần tiếp tục phát triển để đóng vai trò lớn hơn trong cung ứng nguồn lực cho tăng trưởng.
Theo ông Khoa, việc đặt ra yêu cầu phát triển các kênh huy động vốn ngoài ngân hàng không xuất phát từ việc tín dụng ngân hàng có vấn đề, mà bởi nền kinh tế đang bước vào giai đoạn cần lượng vốn lớn hơn cho mục tiêu tăng trưởng cao.
Cần phát triển mạnh các kênh vốn ngoài ngân hàng
Đánh giá về vai trò của hệ thống ngân hàng trong nền kinh tế, ông Khoa cho rằng tín dụng vẫn sẽ tiếp tục là kênh dẫn vốn chủ lực trong những năm tới. Tuy nhiên, các kênh như cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp cần tăng trưởng nhanh hơn để chia sẻ áp lực với hệ thống ngân hàng.
Theo ông, tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam hiện ở mức cao, khoảng 140-150%. Tuy nhiên, cần nhìn nhận con số này trong bối cảnh đặc thù của nền kinh tế, khi quy mô xuất nhập khẩu lớn khiến nhu cầu tín dụng phục vụ hoạt động thương mại cũng tăng cao.
“Chưa có nghiên cứu nào khẳng định tỷ lệ tín dụng trên GDP cao là tốt hay xấu. Điều quan trọng là các chỉ số an toàn vốn được đảm bảo, nợ xấu được kiểm soát và hệ thống ngân hàng vận hành ổn định”, ông Khoa nói.
Dòng vốn dài hạn sẽ tìm đến những ngành vừa cần vốn lớn, vừa tạo giá trị bền vững cho nền kinh tế như hạ tầng, logistics và công nghệ.
- Ông Nguyễn Anh Khoa, Giám đốc phân tích Agriseco
Trong khi đó, các kênh huy động vốn khác vẫn còn dư địa rất lớn để phát triển. Theo ông, quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp hiện chỉ khoảng 10% GDP, trong khi vốn hóa thị trường cổ phiếu quanh mức 80% GDP.
“Trong 6 tháng đầu năm, huy động vốn trên thị trường cổ phiếu và trái phiếu chỉ khoảng 170.000-180.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 1-2% GDP. Đây chưa phải là quy mô lớn nếu so với nhu cầu vốn của nền kinh tế”, ông Khoa phân tích.
Theo chuyên gia Agriseco, trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao và tổng vốn đầu tư toàn xã hội dự kiến nâng từ khoảng 32% GDP lên gần 40% GDP, việc đa dạng hóa nguồn vốn là yêu cầu tất yếu.
“Trong 5 năm tới, ngân hàng vẫn là kênh chủ lực, nhưng các kênh vốn khác như cổ phiếu, trái phiếu phải tăng tốc nhanh hơn để gánh vác một phần trách nhiệm cho hệ thống ngân hàng”, ông Khoa nhấn mạnh.
Không nên nhìn chứng khoán như một lĩnh vực chỉ có rủi ro
Liên quan đến câu chuyện ngân hàng tham gia phân phối các sản phẩm đầu tư như chứng chỉ quỹ, ông Khoa cho rằng cần có cách tiếp cận cân bằng hơn trong quản trị rủi ro đối với thị trường chứng khoán.
Theo ông Khoa, thị trường chứng khoán Việt Nam mới hình thành khoảng 25-26 năm và từng trải qua nhiều giai đoạn biến động mạnh. Vì vậy, việc các ngân hàng thận trọng khi cấp tín dụng cho các hoạt động liên quan đến chứng khoán là điều dễ hiểu.
“Trên thị trường có hàng nghìn doanh nghiệp, nhưng chất lượng tài sản và giá trị thực của doanh nghiệp không đồng đều. Khi thẩm định khoản vay liên quan đến cổ phiếu, trái phiếu, việc định giá tài sản, dự báo dòng tiền luôn có những yếu tố khó xác định”, ông Khoa phân tích.
Tuy nhiên, theo ông Khoa, điều quan trọng là cần phân định rõ vai trò giữa ngân hàng thương mại, công ty chứng khoán và các định chế tài chính khác. Các công ty chứng khoán với chuyên môn sâu về tài chính, định giá sẽ đóng vai trò tư vấn, thẩm định. Việc tách bạch giữa ngân hàng thương mại, ngân hàng đầu tư và công ty chứng khoán là hướng đi phù hợp mà nhiều thị trường quốc tế cũng đang áp dụng.
 |
Các diễn giả chia sẻ tại phiên 2 Hội thảo Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn. Ảnh: Dũng Minh |
Hạ tầng, logistics, công nghệ sẽ là nhóm hưởng lợi
Đề cập tới cơ hội đầu tư khi dòng vốn dài hạn được tái phân bổ, ông Khoa cho rằng các ngành hưởng lợi sẽ tập trung vào những lĩnh vực đáp ứng ba tiêu chí: có triển vọng dài hạn, cần lượng vốn lớn và nằm trong nhóm được Nhà nước ưu tiên phát triển.
“Những ngành đáp ứng ba tiêu chí này có thể kể đến như hạ tầng, cầu cảng, logistics và công nghệ thông tin, chuyển đổi số”, ông Khoa nhận định và cho rằng, đây là những lĩnh vực có khả năng hấp thụ lượng vốn lớn, đồng thời tạo ra tác động lan tỏa cho nền kinh tế.
Bên cạnh nhóm hưởng lợi trực tiếp, nhiều ngành khác cũng có thể hưởng lợi gián tiếp từ quá trình tái cấu trúc dòng vốn. Trong đó, ngân hàng sẽ tiếp tục giữ vai trò cung cấp vốn, còn các công ty chứng khoán có cơ hội mở rộng hoạt động tư vấn huy động vốn, phát hành cổ phiếu và tái cấu trúc doanh nghiệp.
Đối với bất động sản, ông Khoa cho rằng việc đẩy mạnh đầu tư hạ tầng có thể tạo hiệu ứng tích cực tới giá trị đất đai tại các khu vực hưởng lợi.
Đặc biệt, bất động sản khu công nghiệp được đánh giá có triển vọng khi hạ tầng giao thông được cải thiện, qua đó giảm chi phí logistics và nâng cao sức hấp dẫn trong thu hút vốn đầu tư nước ngoài.
“Chi phí logistics hiện vẫn là một điểm nghẽn của Việt Nam so với nhiều quốc gia khác. Khi vấn đề này được cải thiện, dòng vốn FDI sẽ có thêm động lực và các doanh nghiệp bất động sản khu công nghiệp sẽ là nhóm hưởng lợi”, ông Khoa đánh giá.
