Phát biểu khai mạc diễn đàn, GS.TS Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, nhấn mạnh mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ là yêu cầu về quy mô hay tốc độ tăng trưởng, mà còn là yêu cầu tạo ra bước chuyển về chất lượng thể chế, năng suất lao động, năng lực công nghệ, sức cạnh tranh của doanh nghiệp và hiệu quả phân bổ các nguồn lực.
Muốn đạt được mục tiêu đó, nền kinh tế phải được xây dựng trên những nền tảng mới gồm năng suất cao hơn, doanh nghiệp mạnh hơn, thị trường vận hành thông suốt hơn, công nghệ hiện đại hơn và bộ máy thực thi hiệu lực, hiệu quả hơn.
Theo các chuyên gia, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, mục tiêu tăng trưởng hai con số không thể dựa vào một động lực đơn lẻ. Đó phải là kết quả của sự phối hợp giữa cải cách thể chế, phát triển thị trường vốn, bảo đảm an ninh năng lượng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Nếu các trụ cột này được triển khai đồng bộ và quyết liệt, mục tiêu tăng trưởng hai con số sẽ không chỉ là kỳ vọng, mà có thể trở thành nền tảng cho một chu kỳ phát triển mới của đất nước.
Theo TS. Phạm Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới, để thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao, nền kinh tế phải dựa nhiều hơn vào năng suất, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chất lượng doanh nghiệp và hiệu quả thị trường, thay vì chỉ dựa vào mở rộng vốn, lao động và khai thác lợi thế chi phí thấp.
Khu vực doanh nghiệp Việt Nam vừa là đối tượng chịu tác động của biến động kinh tế trong nước và quốc tế, vừa là chủ thể trung tâm quyết định khả năng hiện thực hóa mục tiêu này.
Để kích hoạt tăng trưởng, chính sách cần chuyển mạnh từ hỗ trợ chung sang chính sách vi mô đột phá, tập trung tháo gỡ rào cản thể chế, giảm chi phí tuân thủ, mở rộng tiếp cận nguồn lực, thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cấp năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Tại Diễn đàn “Kích hoạt tăng trưởng: Chính sách vi mô đột phá và mục tiêu hai con số”, nhiều chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp đã đưa ra các khuyến nghị nhằm tạo động lực tăng trưởng bền vững cho giai đoạn tới.
Đồng quan điểm, ông Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch Thường trực của Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là khoảng cách giữa quyền tiếp cận nguồn lực của doanh nghiệp nhỏ và vừa với khả năng tiếp cận trên thực tế. Theo ông Nam, doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong tiếp cận vốn, đất đai, công nghệ, dữ liệu và nhân lực. Nhiều doanh nghiệp có đơn hàng, có thị trường nhưng vẫn không thể mở rộng sản xuất do không đáp ứng điều kiện thế chấp hoặc không tìm được mặt bằng phù hợp.
"Doanh nghiệp có cơ hội kinh doanh nhưng thiếu cơ hội tiếp cận nguồn lực đủ cho sự phát triển", ông Nam nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, chi phí tuân thủ pháp luật đang trở thành gánh nặng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Với cùng một quy định về thuế, môi trường hay chuyển đổi số, doanh nghiệp lớn có bộ phận chuyên trách xử lý, trong khi chủ doanh nghiệp nhỏ thường phải kiêm nhiệm nhiều công việc, khiến chi phí tuân thủ tăng cao.
Ông Nam cũng cho rằng chính sách hỗ trợ hiện nay vẫn thiên về ưu đãi trực tiếp như miễn giảm thuế hoặc hỗ trợ tài chính, trong khi điều doanh nghiệp cần hơn là nâng cao năng lực quản trị, đổi mới công nghệ, xây dựng thương hiệu và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.
Từ thực tiễn đó, ông đề xuất ba ưu tiên chính sách gồm: Hoàn thiện thể chế để doanh nghiệp tiếp cận bình đẳng các nguồn lực sản xuất; chuyển từ tư duy hỗ trợ sang kiến tạo năng lực phát triển; xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp với sự tham gia của ngân hàng, cơ quan nghiên cứu, hiệp hội và cơ quan quản lý nhà nước.
Còn theo TS. Nguyễn Sơn, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam cho rằng, nền kinh tế không thể tiếp tục phụ thuộc quá lớn vào vốn tín dụng ngân hàng. Ông Sơn cho biết giai đoạn 2026-2030, Việt Nam cần huy động khoảng 5,4 triệu tỷ đồng thông qua thị trường cổ phiếu để phục vụ mục tiêu tăng trưởng dài hạn. Để làm được điều đó, Bộ Tài chính đang hoàn thiện nhiều cơ chế như trái phiếu công trình PPP, trái phiếu xanh và sàn giao dịch dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp.
Bên cạnh đó, ngành chứng khoán đang triển khai các giải pháp như IPO gắn với niêm yết, đẩy nhanh cổ phần hóa và thoái vốn nhà nước, nới điều kiện cho nhà đầu tư nước ngoài, nâng cao quản trị công ty và thành lập đối tác bù trừ trung tâm theo chuẩn quốc tế.
"Nếu thực hiện đồng bộ các giải pháp này, thị trường vốn không chỉ đạt mục tiêu nâng hạng mà còn có thể trở thành kênh huy động vốn chủ lực cho chiến lược tăng trưởng hai con số", ông Sơn nói.
Hoàng Nguyễn
