Chuyên gia thuế Nguyễn Văn Phụng - Chuyên gia cao cấp thuế và quản trị doanh nghiệp; Nguyên Cục trưởng cục thuế Doanh nghiệp lớn, Tổng cục thuế (hiện là Cục thuế) cho biết, bối cảnh cả nước đang phấn đấu thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số. Các số liệu ghi nhận sự bứt phá mạnh mẽ với 6 tháng đầu năm, GDP tăng trưởng 8,18%. Kỳ vọng trong quý 3, chúng ta sẽ đạt mức 8,7% đến 9,5%.
Trên nền kết quả đó, sản xuất công nghiệp, chỉ số IIP tăng trưởng 11,9%; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 8 tháng tăng 28,7%. Đặc biệt, thu ngân sách nhà nước đạt trên 2 triệu tỷ đồng, tương ứng với 80% dự toán thu ngân sách và tăng trưởng 16% so với cùng kỳ 8 tháng năm 2025.
Đây là một con số rất ấn tượng. "Tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành và sự biết ơn rất lớn gửi đến tất cả những người nộp thuế Việt Nam, bao gồm khoảng 1 triệu DN, 5 triệu Hộ, Cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ, vừa và lớn và hàng triệu người làm công ăn lương - Những người đang hoạt động sản xuất kinh doanh, tạo việc làm và tiêu dùng góp phần tạo ra nguồn thu cho NSNN", TS. Nguyễn Văn Phụng nhấn mạnh.
Ông Phụng trao đổi một vài ý kiến:
Thứ nhất, so với những năm trước, sự kiện VNTAX 2026 năm nay được nhà tổ chức chuẩn bị rất công phu, bài bản hơn và chu đáo hơn. Các DN nộp thuế lớn được vinh danh được lựa chọn thuộc tất cả các thành phần kinh tế, bao gồm cả khối DN có vốn Nhà nước (danh sách STATE 100) và khối DN tư nhân (danh sách PRIVATE 100), được lựa chọn theo tiêu chí chọn mã số thuế độc lập, có tính đến một số chỉ tiêu hợp nhất về theo quy định hiện hành và cách sắp xếp của nhà tổ chức sự kiện.
Thứ hai, ông đặc biệt rất ấn tượng với cuộc Tọa đàm với chủ đề "Kiến tạo nguồn lực tăng trưởng quốc gia: Vai trò của doanh nghiệp dẫn đầu trong kỷ nguyên mới". Từ người Chủ trì điều phối Tọa đàm đến các Diễn giả đều là những người được biết đến là nhà quản lý giỏi, người từng là đồng nghiệp, là đối tác và nay họ tiếp tục làm việc tại các DN tiên phong, tiếp tục cống hiến và phụng sự xã hội. Những câu chuyện mà các Diễn giả chia sẻ cần được xem là những bài học kinh nghiệm quý báu mà mỗi nhà quản lý DN có thể học hỏi, vận dụng vào điều kiện cụ thể của DN mình. Những đề xuất, kiến nghị của họ cần được các cơ quan quản lý nhà nước lắng nghe, thấu hiểu, phân tích kỹ lưỡng để có các chính sách tốt, tạo điều kiện cho các DN lớn phát huy vai trò tiên phong, dẫn dắt, tạo ra những hệ sinh thái tốt để phát triển cộng đồng DN Việt Nam ngày càng phát triển cả về số lượng và chất lượng.
Thứ ba, nhìn sâu vào cả danh sách và như ông Đậu Anh Tuấn đã trình bày: Một cái tháp rất nhọn, số nộp NSNN tập trung vào số ít DN lớn, thể hiện vai trò của họ đối với ngân sách quốc gia; Kiềng 3 chân tạo ra với số liệu từ 20 doanh nghiệp dẫn đầu khá cân đối về số lượng DN (vốn Nhà nước 7, Tư nhân 6, vốn nước ngoài 7), nhưng số đóng góp NSNN còn chênh lệch lớn, bức tranh này cũng phản ánh thực trạng về phân bổ nguồn lực, phương thức quản lý và thực chất của hoạt động kinh doanh của từng khối doanh nghiệp, khởi nguồn của việc tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế và số thu ngân sách. Trong danh sách 200 DN nộp NSNN lớn nhất, các DN có vốn Nhà nước còn chiếm đông đảo cả về số lượng, xếp thứ hạng cao và vẫn là những cái tên quen biết, nhiều DN, tập đoàn kinh tế lớn có cả công ty mẹ, công ty con.
Ví dụ Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) (số liệu thống kê trong bảng là 90.991 tỷ đồng. Và tính cả chung cả các công ty liên doanh liên kết như Lọc hóa dầu Nghi Sơn, Vietsovpetro… thì hệ sinh thái này nộp 166.000 tỷ đồng, và còn có đến 6 công ty con/công ty thành viên cũng đứng trong bảng xếp hạng. Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) cùng với các công ty con là Tổng công ty cổ phần Bưu chính Viettel, Tổng công ty cổ phần Công trình Viettel cùng có tên trong danh sách. Các ngân hàng lớn có vốn Nhà nước (VCB, Vietinbank, BIDV và Agribank) đều giữ được vị trí cao trong bảng cùng với những tên quen thuộc như Petrolimex, Vinataba, TKV, EVN, VNPT, FPT, SCIC, MobiFone, Becamex, VICEM, VMC (số nộp từ 1.100 tỷ đến 31.000 tỷ đồng trong năm 2025.
Thứ tư, với kinh nghiệm nhiều năm nghiên cứu, đề xuất xây dựng chính sách pháp luật và quản lý thuế (trong đó có quản lý thuế DN lớn), cá nhân ông cho rằng số nộp lớn tại các DN trong danh sách còn chủ yếu dựa vào các nguồn thu từ khai thác, sử dụng tài sản quốc gia (như khai thác dầu thô, khí thiên nhiên, tài nguyên khoáng sản), nguồn thu từ đất đai (tiền sử dụng đất nộp NSNN từ các dự án bất động sản), nguồn thu từ thuế tiêu thụ đặc biệt (bia, rượu, thuốc lá, ô tô). Tuy nhiên, cơ cấu nộp ngân sách cũng đã có sự thay đổi, ví dụ thu từ các DN bất động sản chuyển dần từ khoản thu 1 lần (tiền sử dụng đất) dịch chuyển dần sang tiền thu hàng năm (tiền thuê đất), các DN kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp cũng ngày càng gia tăng doanh thu từ cung cấp dịch vụ cho các DN trong KCN. Chúng ta cần ghi nhận vai trò to lớn, sự đóng góp đáng kể của các DNL khi họ đã tạo thêm ngành nghề mới (như sản xuất công nghiệp, chế biến tài nguyên sau khai thác, dịch vụ logistics, dịch vụ kinh doanh bất động sản, hạ tầng, …), tạo thêm nhiều công ăn, việc làm mới cho xã hội, cũng như tạo ra những phong cách/thiên hướng tiêu dùng mới qua đó gián tiếp đóng góp vào tăng trưởng GDP, tăng thu NSNN.
Thứ năm, cũng từ cuộc tọa đàm này, đồng tình với ý kiến của Tổng thư ký VCCI: “Muốn có bảng xếp hạng tốt hơn vào năm 2030, việc phải làm nằm ở phần chìm, và làm từ bây giờ; thêm người nộp hơn là thu thêm ở người đang nộp”. Điều đó được hiểu là làm sao chúng ta ngày càng có được nhiều người nộp thuế, mở rộng được cơ sở thuế, có thêm nhiều doanh nghiệp và họ thật sự khỏe mạnh để mỗi người, mỗi DN có đóng góp ngày càng nhiều cho đất nước. Đảng và Nhà nước hiện đã có các Nghị quyết về phát triển kinh tế tư nhân, Nghị quyết về doanh nghiệp nhà nước và Nghị quyết về kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Hiện tại các cơ quan quản lý Nhà nước đang đẩy mạnh nghiên cứu đề xuất áp dụng các chính sách mới, sửa đổi các quy định bất hợp lý, tháo gỡ các nút thắt của nền kinh tế để thủ tục quản lý thuế ngày càng đơn giản, mức đóng góp thuế vừa sức với sản xuất kinh doanh, chi phí tuân thủ thuế cần giảm xuống và phù hợp với từng loại đối tượng,…
Chiều ngày 15/09, Lễ vinh danh các doanh nghiệp nộp ngân sách lớn nhất Việt Nam năm 2026 (VNTAX 2026) và Tọa đàm "Kiến tạo nguồn lực tăng trưởng quốc gia: Vai trò của doanh nghiệp dẫn đầu trong kỷ nguyên mới" chính thức diễn ra tại Khách sạn Lotte Hà Nội. Đây là năm thứ ba hệ thống VNTAX được công bố và là năm thứ hai Lễ vinh danh được tổ chức.
