Hai tín hiệu chứng khoán xoay chiều
Tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 (Vietnam Investment Forum 2027 – VIF 2027) do VietnamBiz và Việt Nam Mới phối hợp tổ chức, bà Trần Thị Khánh Hiền, Giám đốc Khối Nghiên cứu CTCP Chứng khoán MB (MBS), nhận định những khó khăn của thị trường chứng khoán Việt Nam có thể kéo dài ít nhất đến nửa đầu năm 2027, trước khi triển vọng trở nên thuận lợi hơn trong sáu tháng cuối năm.
Đáng chú ý, theo bà Hiền, dù lợi nhuận các doanh nghiệp niêm yết tăng khoảng 35% trong 9 tháng đầu năm 2026, giá cổ phiếu lại không tăng tương ứng. Nguyên nhân là thị trường đang thiếu hai yếu tố quan trọng: kỳ vọng về triển vọng tăng trưởng và biên an toàn trong định giá.
Lý giải về kỳ vọng, đại diện MBS cho rằng thị trường chứng khoán luôn phản ánh triển vọng của những quý tiếp theo. Kết quả kinh doanh 9 tháng đầu năm về cơ bản đã được phản ánh vào giá, trong khi nhà đầu tư bắt đầu lo ngại những áp lực lên lợi nhuận doanh nghiệp từ chi phí vốn, nguyên vật liệu và vận tải gia tăng.
Theo dự báo của MBS, tăng trưởng lợi nhuận toàn thị trường có thể chậm lại còn khoảng 20–22% trong quý IV/2026 và tiếp tục giảm tốc về 12–15% trong năm 2027 do nền so sánh cao. Đáng chú ý, nhóm Vingroup đóng góp khoảng 50% mức tăng trưởng lợi nhuận toàn thị trường trong 9 tháng đầu năm. Nếu loại trừ nhóm này, lợi nhuận của các doanh nghiệp còn lại chỉ tăng khoảng 20–22%.
Bởi vậy, nhà đầu tư đang hướng sự chú ý nhiều hơn đến triển vọng phía trước. Bà Hiền cho rằng phải đến khoảng giữa năm 2027, bức tranh lợi nhuận năm 2028 mới dần rõ nét, qua đó có thể hình thành những kỳ vọng tích cực hơn, đặc biệt khi so với nền tăng trưởng thấp hơn của năm 2027.
Bên cạnh triển vọng kinh doanh, thị trường cũng đang chờ đợi những cải cách về hạ tầng và sản phẩm. Trong đó, MBS kỳ vọng cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) được triển khai trong năm 2027, tạo tiền đề cho việc phát triển thêm các sản phẩm mới.
Yếu tố còn thiếu thứ hai, theo bà Hiền là biên an toàn về định giá. Dù P/E toàn thị trường đã giảm về khoảng 11–12 lần, bà cho rằng mức định giá này chưa hẳn đủ hấp dẫn trong bối cảnh lãi suất còn cao.
Thay vì chỉ nhìn vào P/E, đại diện MBS sử dụng chỉ số ngược là E/P (Earnings-to-Price), phản ánh tỷ suất lợi nhuận trên thị giá cổ phiếu. Theo đó, E/P của thị trường hiện vào khoảng 8–9%, nhưng khi so với mặt bằng lãi suất, phần bù mà nhà đầu tư nhận được chưa thực sự hấp dẫn. Vì vậy, thị trường có thể cần mức định giá thấp hơn hoặc điều kiện lãi suất thuận lợi hơn để tạo động lực giải ngân.
Từ những phân tích trên, chuyên gia cho rằng có hai tín hiệu quan trọng cần theo dõi là sự hạ nhiệt của lãi suất và sự xuất hiện của dòng tiền mới. Theo bà, ngay cả khi lãi suất chỉ giảm khoảng 30–50 điểm cơ bản, sự thay đổi này cũng có thể giúp cải thiện kỳ vọng của nhà đầu tư.
Về dòng tiền, MBS hiện chưa ghi nhận nhiều nguồn vốn mới tham gia thị trường. Tuy nhiên, khẩu vị của nhà đầu tư quốc tế có thể thay đổi trong năm 2027, khi dòng vốn không còn tập trung quá nhiều vào những câu chuyện như công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) hay thị trường Trung Quốc.
Đồng thời, bà Hiền kỳ vọng những sức ép từ xung đột Trung Đông, giá dầu dần hạ nhiệt; các biện pháp điều hành của Ngân hàng Nhà nước phát huy tác dụng và đầu tư công tiếp tục tăng tốc. Cùng với khả năng phần lớn dòng vốn liên quan đến nâng hạng FTSE Russell được phân bổ trong nửa cuối năm 2027, đây là những cơ sở để MBS kỳ vọng thị trường sẽ thuận lợi hơn trong giai đoạn này.
Cơ hội lớn nhất trong 5 năm dần xuất hiện
Trong khi MBS đánh giá thị trường cần thêm thời gian để cải thiện kỳ vọng và biên an toàn, ông Nguyễn Duy Anh, Giám đốc Quản lý danh mục đầu tư tại Công ty Quản lý Quỹ Đầu tư Chứng khoán Vietcombank (VCBF), đưa ra góc nhìn đáng chú ý từ thực tế phân bổ vốn.
Theo ông Duy Anh, VCBF vừa nhận thêm một khoản vốn mới và đã trao đổi với Hội đồng Đầu tư về phương án giải ngân. Đáng chú ý, ông cho biết nếu giải ngân trong giai đoạn hiện tại, quỹ sẽ phân bổ gần như toàn bộ khoản vốn mới, dù thị trường vẫn còn nhiều yếu tố bất định.
Cơ sở cho cách tiếp cận này đến từ hai yếu tố: triển vọng dòng tiền và mặt bằng định giá.
Về dòng tiền, đại diện VCBF nhìn nhận thị trường đang trải qua giai đoạn khó khăn khi khối ngoại tiếp tục rút vốn và chưa rõ thời điểm quay trở lại, trong khi dòng tiền trong nước cũng chịu nhiều sức ép. Tuy nhiên, nếu đây đã là giai đoạn khó khăn nhất, nhà đầu tư có thể kỳ vọng dòng tiền sẽ cải thiện trong thời gian tới.
Trong khi đó, mặt bằng định giá đang xuất hiện những cơ hội đáng chú ý. Theo ông Duy Anh, dù lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp vẫn tăng trưởng, giá cổ phiếu lại giảm sâu, đưa định giá của không ít doanh nghiệp về vùng thấp nhất trong khoảng 5 năm, tương đương những giai đoạn thị trường chịu tác động từ chiến tranh thương mại hoặc đại dịch COVID-19.
"Nhiều nhà đầu tư từng mong muốn có cơ hội mua cổ phiếu tại mặt bằng giá của 5–10 năm trước. Đến nay, những cơ hội tương tự đang xuất hiện, dù chưa thể xác định chính xác khi nào thị trường sẽ phục hồi", chuyên gia nhận định.
Theo thống kê của VCBF, thị trường thường có khả năng phục hồi mạnh sau những đợt giảm sâu, song việc dự báo chính xác thời điểm đảo chiều là rất khó. Vì vậy, thay vì cố gắng xác định đúng đáy, quyết định đầu tư cần dựa trên việc đánh giá xác suất của các kịch bản có thể xảy ra.
Một trong những biến số quan trọng nhất mà ông Duy Anh đang theo dõi là lãi suất tiền gửi. Theo ông, có quan điểm cho rằng đỉnh lãi suất tiết kiệm thường trùng với đáy thị trường chứng khoán. Điều cần cân nhắc hiện nay là lãi suất đã ở vùng cao hay chưa và còn khả năng tăng thêm bao nhiêu.
Ông lấy ví dụ, nếu đánh giá khả năng lãi suất không tăng thêm ở mức xác suất 60–70%, nhà đầu tư đã có lợi thế nhất định để đưa ra quyết định. Trên cơ sở cân nhắc về triển vọng dòng tiền, lãi suất và định giá, đại diện VCBF cho biết nếu giải ngân ở thời điểm hiện tại, quỹ sẽ giải ngân gần như toàn bộ khoản vốn mới.
