Số liệu nói trên được đưa ra trong báo cáo "From AI to EVs: How APAC Semiconductors Drive the Global Innovation Map" (tạm dịch: Từ AI tới xe điện: Ngành bán dẫn châu Á – Thái Bình Dương dẫn dắt bản đồ sáng tạo toàn cầu) của Federal Express Corporation (FedEx).
Theo báo cáo, khu vực châu Á – Thái Bình Dương đang thể hiện khoảng 58% doanh thu ngành bán dẫn toàn cầu. Ngành công nghiệp này sẽ tiếp tục tăng trưởng do nhu cầu chip cho các ứng dụng AI, trung tâm dữ liệu, các thiết bị kết nối, phương tiện vận tải thế hệ tiếp theo.
Việt Nam hiện vẫn đang tham gia chủ yếu ở khâu đóng gói và kiểm thử chip bán dẫn. Ảnh Báo Điện tử Chính phủ.
Trong bức tranh chung đó, cùng với các quốc gia Đông Nam Á khác, Việt Nam đang nổi lên như một trung tâm lắp ráp và kiểm thử chất bán dẫn. Theo báo cáo, xuất khẩu bán dẫn của Việt Nam có tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) 31,8% trong giai đoạn 2006-2025. Ở chiều nhập khẩu, con số tương ứng là 30%. Những con số này thể hiện đặc điểm vẫn nặng về gia công của ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam, một sự thật đã không còn mới mẻ.
Câu hỏi "Việt Nam giữ lại bao nhiêu phần giá trị" một lần nữa được đặt ra. Báo cáo công bố của Ngân hàng Thế giới World Bank đã đưa ra một cơ sở định lượng.
Theo đó, với mục tiêu doanh thu ngành bán dẫn trên 50 tỷ USD trong giai đoạn 2030–2040, Việt Nam hướng tới 15–20% giá trị gia tăng trong nước. Tỷ lệ này có thể nâng lên 20-25% trong giai đoạn 2040–2050, thời điểm doanh thu mục tiêu vượt 100 tỷ USD.
Muốn vậy, trên con đường này, song song với các cột mốc doanh thu, Việt Nam phải tiến lên vị trí cao hơn, phức tạp hơn trong chuỗi cung ứng bán dẫn, từ đóng gói kiểm thử thông thường sang đóng gói kiểm thử tiên tiến, thiết kế vi mạch tích hợp IC, thiết kế sở hữu trí tuệ IP và nghiên cứu phát triển R&D.
Theo các chuyên gia, thứ nhất, doanh nghiệp Việt Nam nên lựa chọn những phân khúc có thị trường đủ lớn mà chúng ta đủ năng lực chiếm lĩnh và có thể từng bước làm chủ công nghệ. Đó chưa hẳn là các sản phẩm chip tiên tiến mà là các sản phẩm chip chuyên dụng như chip điều khiển, chip công nghiệp, ô tô và IoT… vẫn đang có nhu cầu lớn.
Thứ hai, chúng ta phải tạo dựng được một thị trường có quyền quyết định sử dụng chip của doanh nghiệp Việt sản xuất. Điều này đồng nghĩa, các doanh nghiệp Việt Nam được khuyến khích, thúc đẩy và hỗ trợ khi sử dụng sản phẩm chip mà doanh nghiệp Việt Nam thiết kế và sản xuất.
Từ đó, các doanh nghiệp sẽ trưởng thành về chất lượng, tăng trưởng về quy mô sản xuất để tham gia vào chuỗi cung ứng bán dẫn khu vực và quốc tế.
Cuối cùng, Nhà nước đóng vai trò điều phối kiến tạo, hỗ trợ hình thành và củng cố các mối liên kết trường, viện – doanh nghiệp trong nước – doanh nghiệp FDI – thị trường tiêu thụ nội địa và thế giới, biến FDI thành đòn bẩy để nâng cấp năng lực công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam.
Việt Nam đã hình thành hệ sinh thái bán dẫn phong phú, với sự hiện diện của nhiều doanh nghiệp quốc tế và sự tham gia sâu hơn của nhiều doanh nghiệp nội địa.
Khả năng đổi mới công nghệ, nguồn nhân lực kỹ thuật trình độ cao, độ mở của nền kinh tế, sự ổn định về chính trị… là những yếu tố khiến Việt Nam sẽ trở thành một mắt xích quan trọng hơn trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu.
Chọn con đường đúng, giấc mơ ngành công nghiệp bán dẫn góp phần quan trọng giúp Việt Nam trở thành nước thu nhập cao, "kịp giàu trước khi già" sẽ ngày càng trọn vẹn.
