Sáng 3/4, tọa đàm với chủ đề “Ranh giới nào trong cuộc đại chỉnh trang Hồ Tây?” đã diễn ra với sự tham gia của nhiều chuyên gia trong lĩnh vực quy hoạch, giao thông và doanh nghiệp.
Phát biểu tại tọa đàm, TS.KTS Ngô Trung Hải – Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển Đô thị Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Quy hoạch đô thị nông thôn quốc gia khẳng định, trong dòng chảy quy hoạch Thủ đô, Hồ Tây luôn được định vị là một không gian cảnh quan đặc biệt. Từ các đồ án do kiến trúc sư Liên Xô xây dựng trước đây cho đến tầm nhìn quy hoạch 100 năm hiện nay, khu vực này luôn đóng vai trò trung tâm hội tụ các trục phát triển lớn.
Tuy nhiên, theo ông Hải, khi quy mô Hà Nội đã mở rộng đáng kể, việc tiếp tục “nén” áp lực đô thị vào Hồ Tây không còn phù hợp. Thay vào đó, cần thay đổi cách tiếp cận, ứng xử với khu vực này như một không gian sinh thái đặc thù.
Trên cơ sở đó, chuyên gia đề xuất định hướng phát triển Hồ Tây theo mô hình “hệ sinh thái văn hóa thông minh”, trong đó không gian được quản lý theo từng lớp, từ khu vực cận hồ trong bán kính dưới 500 m đến vùng đệm khoảng 2 km, nhằm có những ứng xử quy hoạch phù hợp, thay vì chỉ quản lý đơn thuần bằng chiều cao công trình.
“Không nên nén giao thông cá nhân vào sát mặt nước, mà cần nhìn nhận Hồ Tây trong tổng thể một hệ sinh thái văn hóa thông minh, nơi mọi tác động đều phải đảm bảo tính trong suốt và bảo tồn nguyên bản giá trị di sản”, TS.KTS Ngô Trung Hải nhấn mạnh.
Để giải quyết bài toán hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, ông Hải đưa ra triết lý tiếp cận dựa trên bốn khía cạnh của tính “trong suốt” (transparency).
Cụ thể, trong suốt về thị giác nhằm tránh bê tông hóa che khuất tầm nhìn ra hồ; trong suốt về văn hóa để yếu tố mới không lấn át mà cùng tôn vinh giá trị cũ; trong suốt về chức năng nhằm mở rộng tối đa không gian công cộng; và trong suốt về hệ sinh thái, đảm bảo cân bằng tự nhiên.
Từ kinh nghiệm quốc tế, ông cũng gợi mở mô hình Tây Hồ (Hàng Châu), nơi các vùng đất ngập nước (wetland) được thiết lập tại các cửa xả để lọc nước tự nhiên trước khi đưa vào lòng hồ. Theo đó, mọi hoạt động chỉnh trang Hồ Tây cần bắt đầu từ triết lý gìn giữ tối đa không gian thiên nhiên vốn có, đồng thời ứng xử với vùng đệm di sản bằng thái độ thận trọng và tôn trọng.
TS. KTS Ngô Trung Hải phát biểu tại toạ đàm.
Ở góc độ hạ tầng, TS. Trần Danh Lợi, nguyên Phó Giám đốc Sở GTVT Hà Nội cho rằng, mọi đồ án quy hoạch đô thị cần bắt đầu từ quy hoạch giao thông thay vì chỉ tập trung vào tổ chức không gian.
Với gần 50 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực hạ tầng, ông Lợi nhận định nếu không chuyển từ tư duy “đường quốc lộ” sang “đường đô thị”, các giải pháp hiện nay sẽ khó giải quyết tận gốc vấn đề ùn tắc, đặc biệt tại những khu vực nhạy cảm như Hồ Tây.
Phân tích thực trạng, chuyên gia cho biết nhiều tuyến đường tại Hà Nội sau khi mở rộng lại bị sử dụng làm bãi đỗ xe hoặc không gian kinh doanh, gây lãng phí nguồn lực đầu tư. Riêng với Hồ Tây – khu vực có giá trị cảnh quan, tâm linh và đa dạng sinh học – việc giữ nguyên hiện trạng hạ tầng sát mặt nước được xem là phương án hợp lý.
Từ đó, TS. Trần Danh Lợi đề xuất giải pháp thiết lập một “vành đai tiếp cận” bao quanh Hồ Tây, nhằm tách dòng giao thông cơ giới khỏi vùng lõi di sản. Vành đai này được xác định bởi các trục đường Võ Chí Công – Nghi Tàm – Thanh Niên – Hoàng Hoa Thám – vành đai 2.
Theo mô hình này, phương tiện cơ giới chỉ được phép tiếp cận đến ranh giới vành đai. Thành phố cần quy hoạch hệ thống hạ tầng tĩnh gồm các bãi đỗ xe ngầm và cao tầng tại các điểm trung chuyển như Lạc Long Quân, bãi sông Hồng, đầu cầu Tứ Liên và khu vực vườn hoa Trần Bình Trọng. Từ đây, người dân và du khách sẽ di chuyển vào khu vực hồ bằng các phương tiện công cộng thân thiện như xe điện.
Giải pháp này không chỉ giúp giảm áp lực giao thông cá nhân mà còn tạo ra một “vùng đệm mềm”, góp phần bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên của Hồ Tây.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Bùi Mạnh Hiếu – Giám đốc Thung lũng hoa Hồ Tây – nhận định Hồ Tây không chỉ là một thắng cảnh mà còn là “báu vật” đặc biệt của Hà Nội, cùng với mùa thu tạo nên bản sắc riêng của Thủ đô. Là người gắn bó lâu năm với khu vực, ông đã chứng kiến toàn bộ quá trình thay đổi của Hồ Tây từ thời chưa có đường ven hồ đến nay.
Tuy nhiên, theo ông Hiếu, tiềm năng của Hồ Tây vẫn chưa được khai thác tương xứng. Du khách chủ yếu dừng lại ở các hoạt động đơn giản như đi dạo, uống cà phê, trong khi khu vực xung quanh sở hữu nhiều giá trị văn hóa – lịch sử như đền chùa, di tích và làng nghề truyền thống nhưng chưa được kết nối và quảng bá hiệu quả.
Bên cạnh đó, ông cũng nhấn mạnh nhu cầu bảo tồn không gian sinh thái và đời sống thường nhật của người dân. Hiện nay, Hồ Tây là điểm đến quen thuộc cho các hoạt động đi bộ, đạp xe, tập thể dục, đặc biệt vào buổi sáng và cuối tuần, nhờ lợi thế về không khí trong lành hiếm có giữa lòng đô thị.
Từ thực tế này, ông đề xuất giữ Hồ Tây theo định hướng là không gian ưu tiên cho người đi bộ và xe đạp, đồng thời bố trí hệ thống bãi đỗ xe tại khu vực vành đai bên ngoài. Người dân và du khách khi đến đây nên gửi xe từ xa, sau đó sử dụng phương tiện công cộng hoặc đi bộ để trải nghiệm trọn vẹn không gian hồ.
