Thị trường chứng khoán Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2026 trải qua nhiều cung bậc cảm xúc. VN-Index vẫn ghi nhận tăng trưởng và có thời điểm lập vùng điểm số mới, song bức tranh bên trong thị trường lại phân hóa rõ nét. Dòng tiền không còn lan tỏa rộng, thanh khoản nhiều phiên sụt giảm mạnh so với giai đoạn trước.
Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh kinh tế Việt Nam vẫn duy trì tăng trưởng tích cực và thị trường chứng khoán được kỳ vọng chính thức nâng hạng vào tháng 9 tới. Tuy nhiên, theo bà Đỗ Minh Trang, Giám đốc Trung tâm Phân tích CTCP Chứng khoán ACB (ACBS) , thị trường trong ngắn hạn vẫn chịu ảnh hưởng bởi nhiều thách thức bên ngoài. Dòng tiền có thể tích cực hơn về cuối năm, nhưng sẽ tiếp tục chọn lọc thay vì chảy mạnh trên diện rộng.
Định giá rẻ, vì sao thanh khoản suy giảm?
Trao đổi trong Talk show Phố Tài chính, bà Đỗ Minh Trang cho biết thanh khoản bình quân quý II/2026 đã giảm mạnh so với quý I/2026 và so với mặt bằng các quý trong năm 2025.
Theo ACBS, giá trị giao dịch bình quân mỗi phiên trong quý II chỉ đạt khoảng 24.000 tỷ đồng/ngày, tương đương 76% so với quý I/2026 và chỉ bằng khoảng 60% so với mức đỉnh của quý III/2025.
Nguyên nhân lớn nhất, theo bà Trang, đến từ bối cảnh chung của thị trường tài chính - tiền tệ, cả trong nước lẫn quốc tế.
Yếu tố đầu tiên là việc Ngân hàng Nhà nước quản lý chặt chẽ hơn hạn mức tăng trưởng tín dụng năm 2026. Tăng trưởng tín dụng được định hướng ở mức 15%, với hạn mức theo quý hiện khoảng 3%/quý, thấp hơn đáng kể so với mức tăng 19,1% của năm 2025. Khi dòng tín dụng được kiểm soát chặt hơn, dòng vốn dành cho thị trường tài chính, trong đó có chứng khoán, cũng bị hạn chế.
Thứ hai, mặt bằng lãi suất huy động dân cư đã tăng khá mạnh trong nửa đầu năm. Lãi suất tiền gửi hấp dẫn hơn khiến một bộ phận nhà đầu tư chuyển vốn sang kênh tiết kiệm, qua đó giảm tỷ trọng đầu tư vào thị trường chứng khoán.
Thứ ba là áp lực rút vốn của nhà đầu tư nước ngoài khỏi các thị trường mới nổi. Trong bối cảnh lãi suất toàn cầu có xu hướng tăng do áp lực lạm phát, dòng vốn quốc tế có xu hướng quay về các thị trường phát triển hoặc tập trung vào các chủ đề đầu tư nổi bật như AI, bán dẫn và hạ tầng công nghệ. Điều này phần nào ảnh hưởng tới tâm lý của nhà đầu tư trong nước.
Mặt khác, sự phân hóa mạnh của dòng tiền hiện nay phần nào phản ánh bức tranh kết quả kinh doanh 6 tháng đầu năm 2026, nhưng chưa phản ánh đầy đủ toàn bộ thị trường.
Dòng tiền đang tập trung vào một số doanh nghiệp có triển vọng tăng trưởng rõ ràng trong trung và dài hạn, thậm chí đi trước câu chuyện tăng trưởng một đoạn khá xa. Bà dẫn ví dụ VIC và VHM là hai cổ phiếu ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận quý I/2026 vượt trội so với cùng kỳ. Riêng VIC cũng đang chuyển đổi chiến lược để trở thành tập đoàn đa ngành, thay vì tập trung chủ yếu vào bất động sản.
Ở chiều ngược lại, nhiều cổ phiếu dù định giá không cao vẫn thiếu dòng tiền do nhà đầu tư thận trọng trước các rủi ro vĩ mô như lãi suất tăng, tỷ giá chịu sức ép và nguy cơ lạm phát quay trở lại khi giá dầu thế giới tăng mạnh.
Theo bà Trang, thị trường hiện không chỉ phản ánh kết quả kinh doanh hiện tại, mà còn phản ánh kỳ vọng tăng trưởng và khả năng chống chịu của doanh nghiệp trước biến động vĩ mô trong thời gian tới.
Diễn biến VN-Index trong một năm qua.
Điều này dẫn tới thực trạng dù VN-Index và HNX-Index tăng điểm, thậm chí có lúc VN-Index tạo đỉnh mới trong tháng 5, đà tăng lại chỉ tập trung vào một vài nhóm cổ phiếu. Trong khi đó, phần lớn cổ phiếu vẫn giao dịch dưới xu hướng dài hạn.
Theo ACBS, tỷ lệ cổ phiếu trên HoSE đang giao dịch dưới đường trung bình 200 ngày (MA200) lên tới 75%, trong khi trên HNX là 63%. Điều này cho thấy thị trường chung vẫn yếu hơn nhiều so với những gì điểm số thể hiện.
Ở góc độ định giá, ACBS cho rằng VN-Index đã ở vùng hấp dẫn cho tầm nhìn trung hạn. Theo dữ liệu FiinPro được ACBS dẫn lại, P/E của VN-Index hiện khoảng 13,9 lần. Nếu loại trừ 4 cổ phiếu thuộc nhóm Vingroup, P/E chung của thị trường chỉ còn 11,35 lần.
Đây là mức thấp hơn cả vùng dưới 1 độ lệch chuẩn so với định giá bình quân 10 năm của thị trường. Nói cách khác, mặt bằng định giá chung đã đủ rẻ nếu nhìn trong trung hạn.
Tuy nhiên, bà Trang cho rằng thanh khoản yếu đang kìm hãm đà tăng của phần lớn thị trường. Khi dòng tiền không dồi dào, cơ hội tăng giá chỉ tập trung vào một số nhóm có câu chuyện nổi bật, thay vì lan tỏa rộng.
Nâng hạng là kỳ vọng lớn, nhưng hiệu ứng có thể không quá mạnh ngay lập tức
Nhìn sang 6 tháng cuối năm 2026, ACBS cho rằng kinh tế Việt Nam vẫn có cơ sở duy trì tăng trưởng tích cực. Công ty chứng khoán này kỳ vọng Việt Nam có thể đạt mức tăng trưởng GDP trên 8%, thuộc nhóm quốc gia tăng trưởng tốt, trong khi lợi nhuận của doanh nghiệp niêm yết duy trì mức tăng quanh 14-15%.
Tuy vậy, bối cảnh chung chưa thực sự thuận lợi để thu hút dòng tiền mạnh trở lại. Rủi ro lớn nhất đến từ triển vọng kinh tế thế giới, đặc biệt là nguy cơ lạm phát cao do giá nhiên liệu tăng sau khi xung đột Trung Đông leo thang. Nếu tình trạng này kéo dài, rủi ro suy thoái kinh tế toàn cầu cũng gia tăng.
Theo bà Trang, cả lạm phát và suy thoái đều tác động trực tiếp tới khả năng sinh lời của doanh nghiệp niêm yết. Khi rủi ro tăng lên, nhà đầu tư sẽ đòi hỏi mức sinh lời cao hơn để bù đắp chi phí cơ hội. Nếu cơ hội trên thị trường chứng khoán chưa đủ rõ ràng, dòng vốn có xu hướng chuyển sang các kênh trú ẩn như tiền gửi tiết kiệm với lãi suất hấp dẫn.
Với câu chuyện nâng hạng thị trường vào tháng 9/2026, bà Trang cho rằng đây vẫn là kỳ vọng quan trọng, nhưng không nên kỳ vọng hiệu ứng dòng tiền đến quá nhanh. Theo ACBS, dòng vốn hiện không còn vận động đơn thuần theo câu chuyện nâng hạng hay “emerging market”, mà đang dịch chuyển theo các chủ đề đầu tư toàn cầu như AI, bán dẫn, điện toán đám mây và hạ tầng công nghệ.
Do đó, xu hướng rút ròng của khối ngoại trong thời gian qua không phải câu chuyện riêng của Việt Nam, mà diễn ra ở nhiều thị trường mới nổi tại châu Á.
“Sự kiện nâng hạng diễn ra vào tháng 9/2026, nhưng dòng vốn thụ động ETF sẽ chỉ bắt đầu giải ngân từ quý I/2027 với tỷ lệ giải ngân tương đối thấp. Nếu xu hướng dòng tiền đầu tư toàn cầu tiếp tục rút như nửa đầu năm 2026, hiệu ứng từ sự kiện nâng hạng sẽ không đáng kể cho tới khi có sự thay đổi về bối cảnh vĩ mô thế giới”, đại diện ACBS nhận định.
Trong kịch bản cơ sở, ACBS dự báo VN-Index sẽ giao dịch trong vùng 1.750-1.950 điểm trong nửa cuối năm, với thanh khoản ở mức vừa phải.
