Đẩy nhanh hoàn thiện hạ tầng số về đất đai
UBND thành phố Hà Nội vừa mới thành lập 5 tổ công tác nhằm trực tiếp theo dõi, hướng dẫn, đôn đốc và phối hợp với các xã, phường trong quá trình xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai. Theo kế hoạch, các tổ công tác sẽ thường xuyên kiểm tra tiến độ thực hiện tại cơ sở, kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến hồ sơ địa chính, dữ liệu đo đạc, bản đồ địa chính cũng như việc đồng bộ thông tin giữa các cơ quan chuyên môn.
Đây là hệ thống dữ liệu nền tảng phục vụ công tác quản lý Nhà nước về đất đai trong thời gian tới. UBND thành phố yêu cầu toàn bộ công việc phải hoàn thành trước ngày 30-8-2026, tạo cơ sở để đồng bộ với cơ sở dữ liệu quốc gia và phục vụ việc khai thác thông tin theo phương thức điện tử, có tính chính xác, thống nhất và có khả năng cập nhật thường xuyên, đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh chuyển đổi số toàn diện.
Thành phố Hà Nội đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện "hạ tấng số" về đất đai. Ảnh: Doãn Thành
Việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai không đơn thuần là số hóa các hồ sơ giấy hiện có. Quan trọng hơn là chuẩn hóa toàn bộ thông tin theo cùng một hệ thống, từ bản đồ địa chính, thông tin chủ sử dụng đất, hiện trạng sử dụng, nguồn gốc đất, quy hoạch, biến động đất đai đến các giao dịch phát sinh. Khi hoàn thành, mỗi thửa đất sẽ được quản lý bằng dữ liệu số thống nhất, có thể cập nhật theo thời gian thực, giúp giảm đáng kể thời gian tra cứu, xác minh và giải quyết các thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp.
Theo KTS Trần Tuấn Anh, chuyên gia quy hoạch đô thị, việc chuẩn hóa dữ liệu đất đai là một trong những điều kiện tiên quyết để xây dựng chính quyền số và đô thị thông minh. Ông cho rằng nhiều năm qua, một trong những điểm nghẽn lớn của công tác quản lý đô thị là dữ liệu giữa các ngành còn phân tán. Đất đai, quy hoạch, xây dựng, giao thông, dân cư đều được quản lý trên các hệ thống khác nhau, khiến việc chia sẻ thông tin gặp nhiều khó khăn.
Bên cạnh đó, cơ sở dữ liệu đầy đủ còn hỗ trợ rất lớn trong việc lập quy hoạch, dự báo nhu cầu phát triển đô thị, bố trí quỹ đất cho các dự án hạ tầng, nhà ở xã hội hay các ông trình công cộng. Đây cũng là nền tảng quan trọng để triển khai các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), phân tích dữ liệu lớn (Big Data) và xây dựng bản đồ số phục vụ công tác điều hành của chính quyền.
"Khi dữ liệu đất đai được chuẩn hóa và tích hợp với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác, chính quyền sẽ có một nền tảng quản trị thống nhất. Điều này giúp nâng cao chất lượng công tác quy hoạch, quản lý đầu tư, cấp phép xây dựng cũng như giám sát việc sử dụng đất", ông Trần Tuấn Anh nhìn nhận.
Minh bạch hóa thị trường bất động sản
Theo TS Trần Xuân Lượng, Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam, không chỉ phục vụ quản lý nhà nước, dữ liệu đất đai đầy đủ còn mang ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển lành mạnh của thị trường bất động sản. Một trong những nguyên nhân khiến thị trường xuất hiện tình trạng đầu cơ, thổi giá hoặc phát sinh tranh chấp là do thông tin chưa được công khai, minh bạch.
Khi hệ thống dữ liệu đất đai được chuẩn hóa, việc tra cứu thông tin về quy hoạch, hiện trạng sử dụng đất, tình trạng pháp lý hay các biến động sẽ trở nên dễ dàng hơn. Điều này giúp hạn chế rủi ro trong các giao dịch, đồng thời tăng tính minh bạch của thị trường. Đối với các cơ quan quản lý, việc khai thác dữ liệu số cũng sẽ hỗ trợ hiệu quả trong công tác thanh tra, kiểm tra, phát hiện vi phạm về sử dụng đất, quản lý quy hoạch và xử lý các trường hợp lấn chiếm, sử dụng đất sai mục đích.
Hoàn thiện "hạ tầng số" về đất đai giúp minh bạch hoá thị trường bất động sản. Ảnh: Doãn Thành
Đồng thời, nguồn dữ liệu đầy đủ cũng giúp thành phố đánh giá chính xác hơn hiện trạng quỹ đất, từ đó xây dựng các chính sách phát triển phù hợp với từng khu vực. Ông cũng cho rằng, mặc dù mục tiêu đã được xác định rõ, song quá trình chuẩn hóa gần 4,2 triệu thửa đất vẫn đặt ra không ít thách thức. Bởi khối lượng hồ sơ rất lớn, nhiều tài liệu được lập qua nhiều thời kỳ với các tiêu chuẩn kỹ thuật khác nhau.
Bên cạnh đó, quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, điều chỉnh địa giới hoặc biến động đất đai trong nhiều năm cũng khiến việc rà soát, đối chiếu dữ liệu trở nên phức tạp. Ở nhiều địa phương, hồ sơ địa chính cũ chưa được cập nhật đầy đủ, trong khi nhân lực có kinh nghiệm về công nghệ thông tin và quản lý dữ liệu còn hạn chế.
“Để tháo gỡ kịp thời những khó khăn phát sinh, bảo đảm tiến độ chung, ngoài sự chỉ đạo quyết liệt của thành phố, cần phát huy vai trò của chính quyền cấp xã, phường trong việc rà soát hồ sơ, xác minh thông tin và phối hợp với các đơn vị chuyên môn để cập nhật dữ liệu chính xác ngay từ đầu. Đồng thời, cần tăng cường ứng dụng các công nghệ hiện đại như ảnh viễn thám, hệ thống thông tin địa lý (GIS), trí tuệ nhân tạo trong kiểm tra, đối soát dữ liệu nhằm rút ngắn thời gian thực hiện và nâng cao độ chính xác”, TS Trần Xuân Lượng nêu quan điểm.
Cũng theo TS Trần Xuân Lượng, việc Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thành chuẩn hóa dữ liệu đất đai trước ngày 30-8-2026 cho thấy quyết tâm rất lớn trong việc xây dựng nền quản trị hiện đại, lấy dữ liệu làm trung tâm. Đây sẽ là "hạ tầng số" quan trọng giúp khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, nâng cao chất lượng quy hoạch, thu hút đầu tư, cải thiện môi trường kinh doanh và tạo động lực cho sự phát triển bền vững của Thủ đô trong giai đoạn mới.
