Hàng loạt dự án BOT, BT sắp được 'giải cứu'

Bộ Tài chính đề xuất thời điểm xác định giá đất của quỹ đất thanh toán theo hợp đồng BT là thời điểm Nhà nước quyết định giao đất. Ảnh: Quỳnh Danh.

Theo dự thảo, Bộ Tài chính đề xuất phân loại và xử lý các dự án, hợp đồng BT theo từng nhóm cụ thể.

Với các dự án BT có hợp đồng ký kết đúng quy định pháp luật, phương án xử lý là tiếp tục thực hiện và thanh toán cho nhà đầu tư theo hợp đồng đã ký.

Đối với các hợp đồng BT có thiếu sót trong quá trình chuẩn bị đầu tư, Bộ Tài chính đề xuất rà soát, xử lý vi phạm hành chính của các bên liên quan (nếu có) theo quy định, trước khi tiếp tục thực hiện và thanh toán cho nhà đầu tư theo hợp đồng đã ký kết.

Trường hợp hợp đồng BT có nội dung chưa phù hợp nhưng có thể sửa đổi, bổ sung, các bên có thể sửa đổi, bổ sung ký kết phụ lục hợp đồng, với điều kiện không làm thay đổi quyền và nghĩa vụ cơ bản của các bên theo hợp đồng đã ký. Đồng thời, dự thảo đưa ra các phương án xử lý việc thanh toán cho nhà đầu tư bằng quỹ đất trong trường hợp giá trị quỹ đất thanh toán lớn/nhỏ hơn giá trị công trình BT.

Với các hợp đồng BT có nội dung chưa phù hợp nhưng không thể sửa đổi, bổ sung, dự thảo đề xuất chấm dứt hợp đồng trước thời hạn và thanh toán các chi phí hợp lý cho nhà đầu tư trong trường hợp lỗi thuộc về cơ quan Nhà nước.

Đối với các dự án đã ký kết hợp đồng BT nhưng chưa triển khai đầu tư xây dựng công trình, dự thảo đề xuất cho phép tiếp tục thực hiện hoặc chấm dứt hợp đồng, trên nguyên tắc bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và nhà đầu tư.

Trường hợp dự án BT phát sinh tăng tổng mức đầu tư, Bộ Tài chính đề xuất cho phép điều chỉnh báo cáo nghiên cứu khả thi mà không phải thực hiện thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư.

Với các trường hợp nhà đầu tư đã ứng chi phí để giải phóng mặt bằng quỹ đất đối ứng, phương án xử lý là Nhà nước bố trí ngân sách để thanh toán. Dự thảo cũng cho phép áp dụng các quy định mới về loại hợp đồng BT tại Luật PPP để xử lý các vướng mắc phát sinh đối với các dự án BT chuyển tiếp.

Đáng chú ý, Bộ Tài chính đề xuất thời điểm xác định giá đất của quỹ đất thanh toán theo hợp đồng BT là thời điểm Nhà nước quyết định giao đất, cho thuê đất. Trường hợp hợp đồng BT có quy định về giá trị quỹ đất thanh toán hoặc thời điểm xác định giá đất của quỹ đất thanh toán thì thực hiện theo quy định tại hợp đồng BT.

Theo kế hoạch, dự thảo Nghị quyết dự kiến được trình Chính phủ thông qua trong quý I/2026 và có hiệu lực kể từ ngày ban hành đến hết ngày 28/2/2027.

Số liệu tổng hợp từ báo cáo tình hình thực hiện các dự án PPP của các địa phương giai đoạn 2023-2025 cho thấy hiện có 160 dự án BT chuyển tiếp đang tiếp tục triển khai và thường đối mặt với 4 nhóm vướng mắc lớn.

Theo Bộ Tài chính, việc xây dựng Nghị quyết này nhằm giải quyết dứt điểm các tồn tại kéo dài đối với các dự án BOT, BT hiệu quả thấp, tiềm ẩn nguy cơ thất thoát, lãng phí lớn. Đồng thời tạo ra cơ chế pháp lý thống nhất, đồng bộ, minh bạch và hiệu quả để xử lý các vướng mắc trong quá trình thực hiện các dự án BT chuyển tiếp, trên nguyên tắc không hợp pháp hóa các sai phạm đã xảy ra.

Bên cạnh đó, dự thảo Nghị quyết cũng hướng tới mục tiêu tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án BT chuyển tiếp, sớm đưa công trình vào khai thác, sử dụng, qua đó hạn chế lãng phí và thất thoát nguồn lực, đặc biệt là nguồn lực đất đai.