Chị Nam Anh (phường Hoàng Mai, Hà Nội) vay 5 tỷ đồng để xây nhà, đã hoàn tất hồ sơ và chấp nhận mức lãi suất 7,9%/năm cho năm đầu tiên. Tuy nhiên, sát thời điểm giải ngân, ngân hàng bất ngờ thông báo phải chờ đến sau Tết Âm lịch mới có thể giải ngân do “hết hạn mức”. Kế hoạch thi công bị gián đoạn, chi phí phát sinh tăng lên, nhưng chị cũng không còn lựa chọn nào khác ngoài việc chờ đợi.
Ngân hàng hụt thanh khoản
Lãnh đạo một ngân hàng thương mại cho biết, việc “hết room” tín dụng ngay từ tháng 2 không phải là điều quá bất thường trong bối cảnh nhu cầu vốn của doanh nghiệp thường tăng mạnh vào giai đoạn cuối năm âm lịch.
Theo vị lãnh đạo, các ngân hàng buộc phải ưu tiên dòng vốn cho nhóm khách hàng truyền thống, cũng như các khoản vay phục vụ sản xuất, kinh doanh hàng hóa Tết và đơn hàng xuất khẩu. Trong khi đó, chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng năm nay được kiểm soát chặt hơn, nên các tổ chức tín dụng phải tính toán phân bổ hạn mức một cách thận trọng, tránh dồn vốn vào một số lĩnh vực rủi ro hoặc giải ngân ồ ạt ngay từ đầu năm.
 |
| Nhiều ngân hàng gặp khó trong thanh khoản cuối năm âm lịch. |
Theo định hướng điều hành của Ngân hàng Nhà nước, ngay từ quý I này, các ngân hàng phải kiểm soát chặt tăng trưởng tín dụng, không để vượt quá 25% tổng chỉ tiêu được giao. Dòng vốn vào bất động sản tiếp tục bị siết bằng quy định kỹ thuật: Dư nợ lĩnh vực này không được tăng nhanh hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng chung. Điều này buộc các ngân hàng phải ưu tiên vốn cho khách hàng truyền thống và lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, trong khi nhiều khoản vay khác bị lùi tiến độ.
Ngân hàng "bơm" hơn 120.000 tỷ đồng
Theo báo cáo của một số đơn vị nghiên cứu, áp lực thanh khoản thể hiện rõ trên thị trường liên ngân hàng. Trong phiên 3/2, lãi suất chào bình quân bằng tiền Việt Nam tăng mạnh ở hầu hết kỳ hạn, có nơi lên tới 7,9%/năm. Đáng chú ý, lãi suất cho vay qua đêm có thời điểm chạm 17%/năm, kỳ hạn 1 tuần lên 15%/năm - mức rất cao so với mặt bằng thông thường. Trước đó một ngày, lãi suất qua đêm và 1 tuần cũng đã tăng lên 9,1% và 9,6%, trong khi tuần trước chỉ quanh 3,9%.
Trước diễn biến này, Ngân hàng Nhà nước đã phản ứng mạnh qua kênh thị trường mở (OMO). Riêng phiên 3/2, nhà điều hành chào thầu thành công hơn 80.900 tỷ đồng qua kênh cầm cố ở các kỳ hạn 7, 28 và 56 ngày với lãi suất 4,5%/năm. Tính chung hai phiên đầu tuần, lượng tiền bơm ròng ra thị trường vượt 120.000 tỷ đồng, điều này cho thấy nhà điều hành đang chủ động nới thanh khoản ngắn hạn để giảm áp lực cho hệ thống.
Trao đổi với PV Tiền Phong, TS. Nguyễn Thị Nhàn - chuyên gia Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội - cho rằng biến động mạnh của lãi suất liên ngân hàng và hoạt động bơm - hút trên thị trường mở cho thấy Ngân hàng Nhà nước đang điều hành chính sách tiền tệ theo hướng linh hoạt và có chọn lọc.
Theo bà Nhàn, trọng tâm hiện nay là ổn định thanh khoản ngắn hạn để tránh gây sốc cho hệ thống, thay vì nới lỏng lãi suất trên diện rộng.
“Việc bơm vốn quy mô lớn qua OMO trong thời điểm nhạy cảm cận Tết cho thấy mục tiêu chính là giữ cho thị trường tiền tệ vận hành thông suốt, không để áp lực thanh khoản lan sang mặt bằng lãi suất cho vay nền kinh tế”, bà Nhàn nhận định.
Lý giải nguyên nhân căng thẳng thanh khoản, bà Nhàn cho rằng đây là sự cộng hưởng của nhiều yếu tố mùa vụ. Đầu tháng 2 trùng với kỳ nộp thuế của doanh nghiệp khiến một lượng tiền lớn bị hút về Kho bạc Nhà nước. Cùng lúc, nhu cầu tiền mặt dịp Tết tăng cao buộc ngân hàng phải nâng dự trữ. Áp lực cơ cấu lại danh mục cho vay, nhất là các khoản liên quan bất động sản và các khoản đến hạn cũng làm dòng tiền ngắn hạn bị căng.
"Tình trạng này chủ yếu mang tính thời điểm. Sau Tết, khi nhu cầu tiền mặt giảm, chu kỳ nộp thuế qua đi và dòng tiền quay lại hệ thống, thanh khoản sẽ dần cải thiện, kéo theo lãi suất liên ngân hàng hạ nhiệt.
Việc Ngân hàng Nhà nước bơm tiền kịp thời được xem là bước đi quan trọng nhằm “giảm sốc” cho hệ thống, bảo đảm ổn định thị trường tiền tệ trong giai đoạn cao điểm mùa vụ", bà Nhàn nói.
