Công trường thi công xây dựng cầu Ngọc Hồi. Ảnh: Đỗ Tâm
Áp lực hạ tầng ngày càng lớn
Hà Nội hiện là địa phương có quy mô dân số lớn thứ hai cả nước với khoảng 9 triệu người thường trú, chưa kể hàng triệu người học tập, lao động theo hình thức tạm trú. Với tốc độ đô thị hóa nhanh cùng quá trình gia tăng dân số cơ học khiến nhu cầu về nhà ở liên tục tăng trong nhiều năm qua. Trong khi đó, khu vực nội đô gần như không còn nhiều quỹ đất để phát triển các dự án nhà ở quy mô lớn. Hầu hết các khu đất có vị trí thuận lợi đã được khai thác, còn lại chủ yếu là các dự án cải tạo, tái thiết hoặc phát triển trên quy mô nhỏ... khiến nguồn cung nhà ở khu vực trung tâm ngày càng hạn chế trong khi giá bất động sản liên tục thiết lập mặt bằng mới.
Theo nhiều đơn vị nghiên cứu thị trường bất động sản, giá căn hộ tại các khu vực nội thành tăng mạnh trong vài năm gần đây, bình quân 100-150 triệu đồng/m², thậm chí, giá nhà ở những vị trí đắc địa, chung cư cao cấp, giá còn cao gấp 2-3 lần, khiến việc sở hữu nhà ở khu vực trung tâm ngày càng trở nên khó khăn ngay cả đối với người có thu nhập trung bình cao. Mật độ dân cư cao cũng tạo áp lực đáng kể lên hệ thống giao thông, trường học, bệnh viện, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội khu vực lõi...
Chính vì thế, theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, mục tiêu giảm áp lực nhà ở khu vực nội đô sẽ được thực hiện thông qua tái cấu trúc không gian đô thị theo mô hình đa cực, đa trung tâm, thay vì chỉ giãn dân. Trọng tâm là phát triển các cực tăng trưởng, đô thị vệ tinh và các khu vực dọc Vành đai 4, Vành đai 5 với nguồn cung nhà ở đa dạng, đặc biệt là nhà ở xã hội và nhà ở giá phù hợp, gắn kết chặt chẽ với hệ thống giao thông hiện đại.
Đồ án Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm cũng chú trọng việc thúc đẩy phát triển đô thị theo mô hình TOD (phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng) quanh các tuyến đường sắt đô thị và đầu mối giao thông, tạo điều kiện để người dân sinh sống ngoài trung tâm nhưng vẫn thuận lợi đi lại. Đồng thời, thành phố sẽ kiểm soát phát triển nhà ở mới trong nội đô lịch sử, cải tạo chung cư cũ theo hướng giảm mật độ dân cư, tăng không gian công cộng; từng bước di dời cơ sở sản xuất, trường đại học, bệnh viện và một số trụ sở ra khu vực phù hợp; thực hiện đầu tư đồng bộ hạ tầng xã hội tại các đô thị mới nhằm hình thành các khu đô thị có đầy đủ việc làm, dịch vụ, tiện ích, qua đó phân bố lại dân cư và giảm sức ép lên khu vực lõi đô thị.
Theo TS Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, việc phát triển mạng lưới giao thông và đô thị vệ tinh được kỳ vọng mang lại nhiều lợi ích như giảm mật độ dân số nội đô, hạn chế ùn tắc giao thông, giảm áp lực lên hệ thống hạ tầng, đồng thời mở rộng nguồn cung nhà ở nhờ quỹ đất lớn. Qua đó, Hà Nội có thêm điều kiện cân bằng cung - cầu bất động sản, nâng cao chất lượng sống của người dân và xây dựng cấu trúc đô thị phát triển bền vững.
Đồng bộ quy hoạch, hạ tầng, chính sách
Trên góc độ quy hoạch, kiến trúc sư Phạm Thanh Tùng, Chánh Văn phòng Hội Kiến trúc sư Việt Nam cho rằng, Hà Nội đang bước vào giai đoạn phát triển mới với hệ thống quy hoạch đã được định hình rõ nét. Việc mở rộng cấu trúc không gian đô thị được xem là bước đi tất yếu để xây dựng Thủ đô hiện đại, bền vững, không chỉ giảm áp lực dân số và nhà ở cho khu vực trung tâm, mà còn mở ra dư địa phát triển mới, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, từng bước hiện thực hóa mục tiêu đưa Hà Nội trở thành đô thị kết nối toàn cầu, văn hiến, văn minh, hiện đại.
Tuy nhiên, kiến trúc sư Phạm Thanh Tùng nhấn mạnh, mở rộng cấu trúc đô thị không đồng nghĩa với mở rộng diện tích xây dựng một cách dàn trải. Điều quan trọng là hình thành các đô thị hoàn chỉnh, có đầy đủ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, việc làm và dịch vụ công. Nếu chỉ phát triển nhà ở mà thiếu trường học, bệnh viện, giao thông công cộng hay các tiện ích thiết yếu, người dân vẫn sẽ có xu hướng quay trở lại khu vực trung tâm để sinh sống và làm việc, khiến mục tiêu giãn dân khó đạt được...
Cùng quan điểm, TS Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam cho rằng, để tận dụng tối đa nguồn lực đang có, Hà Nội cần tiếp tục đẩy nhanh tiến độ các dự án giao thông trọng điểm, đặc biệt là Vành đai 4, các tuyến đường sắt đô thị và hệ thống cầu vượt sông Hồng nhằm tạo sức lan tỏa cho các khu vực phát triển mới; tập trung hoàn thiện cơ chế phát triển quỹ đất, cải cách thủ tục đầu tư, tạo điều kiện triển khai các dự án nhà ở có giá phù hợp khả năng chi trả của đa số người dân. Việc ưu tiên phát triển nhà ở giá hợp lý tại các khu vực có kết nối giao thông thuận lợi sẽ góp phần hiện thực hóa mục tiêu giãn dân nội đô...
“Khi các dự án hạ tầng chiến lược như: Vành đai 4, các tuyến đường sắt đô thị, cầu vượt sông Hồng cùng mạng lưới giao thông liên vùng được hoàn thiện kết hợp cơ chế thu hút đầu tư vào các đô thị vệ tinh, Hà Nội sẽ thuận lợi trong tái cấu trúc không gian đô thị. Các đô thị vệ tinh sẽ thực sự trở thành “van điều tiết” dân số; hạ tầng, nguồn lực phát triển, góp phần xây dựng Thủ đô đa trung tâm, hiện đại, phát triển bền vững”, TS Nguyễn Văn Đính nhấn mạnh.
