Sự phát triển của công nghệ cũng khiến các phần mềm gián điệp ngày càng có nhiều cách thức hoạt động tinh vi. Một trong những dấu hiệu người dùng cần chú ý là sự xuất hiện của những tin nhắn bất thường.
Tin nhắn lạ xuất hiện trên điện thoại
Một số phần mềm gián điệp có khả năng điều khiển thiết bị từ xa thông qua những tin nhắn bí mật được mã hóa gửi đến điện thoại của nạn nhân.
Vì vậy, nếu nhận được tin nhắn không rõ nguồn gốc, đặc biệt là thư rác có kèm tệp hoặc đường link, người dùng không nên tùy tiện mở hoặc nhấn vào các nội dung này để hạn chế nguy cơ thiết bị bị nhiễm mã độc.
Tin nhắn báo điện thoại nóng bất thường
Phần mềm theo dõi có thể hoạt động liên tục ở chế độ nền để thu thập thông tin trên điện thoại rồi gửi dữ liệu cho bên thứ ba. Quá trình này khiến thiết bị tiêu hao pin nhanh hơn bình thường, khiến nhiệt độ máy tăng cao.
Ngoài ra, phần mềm gián điệp có thể sử dụng GPS để theo dõi vị trí theo thời gian thực. Việc các chức năng này liên tục hoạt động cũng có thể khiến phần cứng phải làm việc nhiều hơn và làm điện thoại nóng lên.
Theo PCMag, khi nhận thấy mức sử dụng dữ liệu nền trên smartphone tăng đột biến, người dùng nên kiểm tra những ứng dụng đang tiêu thụ nhiều dữ liệu. Nếu phát hiện một ứng dụng mà bản thân chưa từng cài đặt, đây là dấu hiệu cần lưu ý và nên nhanh chóng xóa ứng dụng đó.
Tin nhắn yêu cầu truy cập bất thường
Mỗi ứng dụng có thể cần một số quyền truy cập nhất định để hoạt động. Chẳng hạn, một ứng dụng chỉnh sửa ảnh yêu cầu quyền sử dụng camera và micro là điều hợp lý.
Ngược lại, nếu một ứng dụng yêu cầu những quyền không liên quan đến chức năng của nó, người dùng cần thận trọng. Ví dụ, một ứng dụng nhắc việc hằng ngày không có lý do hợp lý để yêu cầu quyền truy cập camera.
Với các ứng dụng bản đồ, giao hàng hay đặt xe, người dùng chỉ nên cho phép truy cập vị trí khi đang sử dụng nhằm hạn chế việc thu thập dữ liệu cá nhân.
Tin quảng cáo lạ
Một dấu hiệu khiến nhiều người chú ý là các quảng cáo xuất hiện quá sát với nội dung vừa trao đổi. Chẳng hạn, sau khi nhắn tin hoặc nói chuyện với bạn bè về việc mua một bộ đồ chơi thể thao, người dùng liên tục bắt gặp quảng cáo đồ tập bộ môn này khi xem video ngắn, đọc tin tức hoặc sử dụng các ứng dụng mua sắm.
Thông thường, quảng cáo trên điện thoại được phân phối dựa trên lịch sử tìm kiếm và thói quen duyệt web. Tuy nhiên, nếu những quảng cáo liên quan xuất hiện đột ngột và dường như trùng khớp với nội dung người dùng vừa trao đổi, đây có thể là dấu hiệu đáng lưu ý.
Theo nội dung trên, phần mềm theo dõi có thể thu thập thông tin từ tin nhắn thoại, phân tích nhu cầu của người dùng rồi sử dụng dữ liệu này để phục vụ hoạt động quảng cáo.
Làm gì khi nghi ngờ điện thoại bị theo dõi?
Trước tiên, người dùng nên mở công cụ quản lý bảo mật trên điện thoại và thực hiện quét toàn bộ thiết bị nhằm phát hiện, loại bỏ các chương trình giám sát hoặc phần mềm độc hại.
Tiếp đó, cần kiểm tra lại quyền truy cập của từng ứng dụng. Những quyền không cần thiết nên được tắt, đặc biệt là quyền liên quan đến micrô, máy ảnh và danh bạ. Người dùng không nên để ứng dụng tùy ý tiếp cận những dữ liệu riêng tư.
Khi sử dụng điện thoại bên ngoài, cũng nên hạn chế kết nối với các mạng Wi-Fi công cộng không rõ nguồn gốc. Những mạng này có thể tiềm ẩn rủi ro bảo mật và làm tăng nguy cơ thông tin cá nhân bị lộ.
Kiểm tra ngay những thiết bị lạ đang kết nối
Người dùng cũng nên kiểm tra xem điện thoại có đang kết nối hoặc chia sẻ mạng với thiết bị không xác định hay không. Nếu tính năng chia sẻ mạng được bật, cần bảo đảm chỉ những thiết bị đáng tin cậy mới được phép kết nối.
Ngoài ra, các thiết bị như AirTag cũng có thể bị lợi dụng để theo dõi vị trí. Apple và Google đã hợp tác để hỗ trợ người dùng iOS và Android kiểm tra xem thiết bị của họ có đang bị AirTag theo dõi hay không.
Khi phát hiện phần mềm theo dõi, người dùng cần khôi phục cài đặt gốc cho smartphone để bảo đảm an toàn. Việc cập nhật hệ điều hành thường xuyên cũng giúp tăng cường khả năng bảo mật và giảm các rủi ro tiềm ẩn.
Một dấu hiệu khác là điện thoại tự đóng hoặc mở ứng dụng, phát ra âm thanh dù đang được đặt ở chế độ im lặng. Những hiện tượng này có thể liên quan đến việc phần mềm gián điệp âm thầm ghi lại cuộc gọi, thao tác bàn phím hoặc kích hoạt camera, micro.
Trong khi đó, nếu thường xuyên nghe thấy tiếng bíp hoặc nhiễu bất thường khi gọi điện, người dùng cũng cần lưu ý khả năng cuộc gọi đang bị nghe lén. Tuy nhiên, những âm thanh này đôi khi chỉ xuất phát từ tình trạng kết nối tín hiệu kém.
Người dùng cũng nên kiểm tra lịch sử duyệt web và hoạt động của các tài khoản cá nhân. Phần lớn nền tảng mạng xã hội cho phép xem lịch sử hoạt động, thiết bị và vị trí đăng nhập. Nếu phát hiện dấu hiệu tài khoản bị xâm nhập, cần đổi mật khẩu ngay.
(Tổng hợp/Ảnh minh họa: Internet)
