Chuối là loại quả phổ biến nhất trong mâm ngũ quả ngày Tết của người Việt. Không chỉ bởi dễ mua và dễ bày, chuối còn chứa giá trị biểu tượng sâu sắc, tượng trưng cho sự vững chãi, bao bọc và đầy đủ. Tuy nhiên, trong cách bày mâm ngũ quả, rất nhiều người vẫn chưa rõ về việc nên đặt bao nhiêu nải chuối, đặt như thế nào để phù hợp với phong thủy và mỹ thuật truyền thống.
Một trong những kiêng kỵ phổ biến là không ghép hai nải chuối cạnh nhau trên bàn thờ. Đây không phải chuyện mê tín vô nguyên tắc, mà xuất phát từ cả quan niệm phong thủy lẫn nhận thức thị giác thẩm mỹ của người Việt.
1. Về phong thủy: Chuối đại diện cho dương khí, ghép đôi là “đứt mạch khí”
Trong hệ thống phong thủy dân gian, chuối thuộc nhóm dương khí - biểu tượng cho sự vững chãi, bền bỉ, tràn đầy năng lượng tích cực. Một nải chuối xòe ra như bàn tay nâng đỡ, gợi cảm giác ổn định, có điểm tựa.
Khi đặt một nải chuối duy nhất trên mâm ngũ quả, ý nghĩa là sự trọn vẹn, không bị phân tán năng lượng, từ đó giúp gia đạo giữ được sự ấm êm, vận khí không bị phân tán.
Ngược lại, khi ghép hai nải chuối cạnh nhau, người xưa cho rằng sẽ tạo ra điểm phân chia, dễ khiến dương khí bị phân tán, không còn hướng vào một điểm trọng tâm. Năng lượng gộp đôi như vậy bị xem là không ổn định, dễ tạo tâm lý chia đôi phúc khí thay vì gom tụ.
Điều này cũng được lý giải bằng quan niệm “đơn nhất thì bền vững, đôi khi phân tán”. Dù không có bằng chứng khoa học, nhưng đây là cách người xưa diễn đạt bằng biểu tượng về sự ổn định và hội tụ năng lượng trong thờ cúng.
2. Về thẩm mỹ: Bố cục mâm quả mất cân đối, phân tán điểm nhìn
Nếu quan sát từ góc nhìn nghệ thuật, mâm quả cần có điểm nhấn chính và các yếu tố xung quanh tôn lên điểm đó. Một nải chuối xanh, đặt ở vị trí trung tâm, tạo nền đỡ cho các loại quả khác, giúp mâm nhìn cân đối, gọn gàng và nhẹ nhàng.
Hai nải chuối cạnh nhau thường:
- Khó đặt cân đối vì mỗi nải cong theo hướng riêng
- Khiến mắt người nhìn dễ bị phân tán thay vì tập trung vào một điểm trung tâm
- Tạo cảm giác nặng nề, rối mắt nếu trái quá sát nhau
Vì vậy, ngay cả về thẩm mỹ, một nải chuối duy nhất phản ánh sự tinh tế hơn trong bày trí mâm quả ngày Tết.
3. Về thực tế: Chuối ghép dễ hỏng, nhanh xuống màu
Chuối thắp hương thường được chọn loại xanh già, để tươi lâu trong mấy ngày Tết. Tuy nhiên khi hai nải chuối ghép sát nhau, phần tiếp xúc giữa các quả dễ bị ẩm, dễ thâm nhanh hơn, dẫn đến rụng trái sớm. Điều này vừa mất thẩm mỹ, vừa làm mâm quả nhanh xuống sắc, trái với mong muốn giữ mâm đẹp tới hết mùng.
4. Cách chọn và đặt chuối cho đẹp theo đúng tinh thần phong thủy và thực tế
Chọn chuối xanh già: Chuối không quá non, không quá già, vỏ xanh tự nhiên, không có vết đen, càng để lâu càng đẹp.
Một nải duy nhất: Đặt ở vị trí trung tâm mâm ngũ quả, cong nhẹ tự nhiên.
Để chuối thoáng phía sau: Nếu mâm có nhiều đồ lễ, nên đặt chuối sau các loại quả nhỏ hơn để tạo nền, không nên đặt quá gần bát hương.
Tránh ghép nhiều nải: Không đặt hai nải cạnh nhau hoặc chồng lên nhau, để giữ sạch bố cục và ý nghĩa.
5. Không mê tín, nhưng hợp lý về cả phong thủy lẫn mỹ thuật
Việc tránh ghép hai nải chuối không nằm ở chuyện “đại kỵ phức tạp”, mà là cách bày biện sao cho:
- Mâm quả đẹp hơn về mặt thị giác
- Không gian bàn thờ cân đối và trang trọng
- Không làm phân tán năng lượng tích cực mà người cúng mong muốn hướng tới
Dù bạn có tin phong thủy hay không, điều quan trọng nhất vẫn là sự chỉn chu, tôn trọng và trọn vẹn trong cách chuẩn bị mâm lễ. Một nải chuối được chọn kỹ, đặt đúng vị trí còn phản ánh được sự trân trọng với tổ tiên và những giá trị tinh thần mà ngày Tết muốn gửi gắm.
