Cả nước có 650 doanh nghiệp Nhà nước, tính tới cuối năm ngoái, với tổng tài sản khoảng 4,6 triệu tỷ đồng. Trong đó, có đến 119 doanh nghiệp, tức hơn 18% số doanh nghiệp, còn lỗ, lũy kế lên đến 47.000 tỷ đồng. Đây là một trong những cơ sở để chúng ta tiếp tục phải rà soát, cơ cấu lại nguồn vốn Nhà nước.
Nghị quyết 79 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế Nhà nước, yêu cầu cơ cấu lại doanh nghiệp Nhà nước, tập trung nguồn lực, nguồn vốn vào những ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược. Để cụ thể hóa định hướng này, Quyết định 40 của Thủ tướng Chính phủ đã đưa ra các tiêu chí để xác định doanh nghiệp nào, Nhà nước sẽ tiếp tục nắm giữ, nắm giữ ở mức bao nhiêu và lĩnh vực nào có thể giảm tỷ lệ vốn Nhà nước.
Quyết định số 40 của Thủ tướng phân loại doanh nghiệp theo ngành nghề, lĩnh vực hoạt động.
Nhóm 1: Nhà nước nắm giữ 100% vốn tại các doanh nghiệp hoạt động trong những lĩnh vực trọng yếu, then chốt.
Nhóm 2: Nhà nước nắm giữ từ 65% vốn trở lên, tại một số lĩnh vực như hàng không, cảng biển, tài chính - ngân hàng, khai thác khoáng sản...
Nhóm 3: Nhà nước nắm giữ trên 50% đến dưới 65%, như xăng dầu, dịch vụ viễn thông...
Mức vốn Nhà nước được xác định phù hợp với từng ngành nghề, lĩnh vực và vai trò của từng doanh nghiệp.
Ông Doãn Thanh Tuấn - Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp Nhà nước, Bộ Tài chính cho biết: "Tập trung nguồn vốn của Nhà nước vào những ngành lĩnh vực then chốt chiến lược, để hoạt động hiệu quả nhất, thúc đẩy phát triển nền kinh tế một cách tốt nhất, tránh việc đầu tư dàn trải cũng như việc đầu tư không hiệu quả".
Tại Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), hiện có 42 công ty con và công ty liên kết mà Tập đoàn đang đầu tư dưới 50% vốn điều lệ. Việc phân loại theo Quyết định số 40 là căn cứ để TKV rà soát lại danh mục đầu tư, từ đó xây dựng kế hoạch cơ cấu lại vốn Nhà nước trong 5 năm tới.
Ông Trần Hải Bình - Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) chia sẻ: "Tiêu chí phân loại doanh nghiệp cũng là căn cứ để tập đoàn rà soát, sắp xếp lại doanh mục đầu tư, thoái vốn khỏi những lĩnh vực không cần duy trì vốn Nhà nước. Tập trung nguồn lực ưu tiên ở những lĩnh vực ưu tiên cốt lõi, vào các dự án trọng điểm nhằm đạt được các mục tiêu nâng cao năng suất và hiệu quả sử dụng vốn, đổi mới công nghệ, đảm bảo an toàn và bảo vệ môi trường".
PGS.TS. Ngô Trí Long - Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam nhận định: "Chúng ta không chạy theo số lượng doanh nghiệp. Nhà nước quan tâm mỗi một đồng vốn doanh nghiệp tạo ra một giá trị là bao nhiêu, đồng thời sức lan tỏa của nó như thế nào. Doanh nghiệp Nhà nước phải giảm đầu tư dàn trải, phân tán để đủ sức đầu tư lớn vào những nơi thực sự cần vai trò của kinh tế Nhà nước".
Điện, than, xăng dầu... là những lĩnh vực gắn trực tiếp với hoạt động của nền kinh tế và đời sống người dân. Vì thế, mỗi đồng vốn Nhà nước được giữ lại, không chỉ cần đúng nơi, mà còn phải tạo ra giá trị tương xứng.
