Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng: Tập trung vốn cho những dự án, tạo sức bật phát triển Thủ đô

Tham dự buổi làm việc về phía Trung ương có các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng: Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng - Trưởng đoàn công tác, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi...

Về phía thành phố Hà Nội có các đồng chí: Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng; Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Xuân Lưu...

Kế hoạch đầu tư công trung hạn có tổng nguồn vốn 864.682 tỷ đồng

Tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Xuân Lưu báo cáo đánh giá tình hình triển khai thực hiện kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030; đánh giá tình hình thực hiện dự toán ngân sách nhà nước và kế hoạch đầu tư công năm 2026, xây dựng dự toán ngân sách nhà nước và kế hoạch đầu tư công năm 2027.

Phó Chủ tịch UBND thành phố cho biết, kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026-2030 của Hà Nội có tổng nguồn vốn 864.682 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách cấp thành phố quản lý 691.759 tỷ đồng, cấp xã 172.923 tỷ đồng; ngân sách Trung ương 172.702 tỷ đồng, ngân sách địa phương 691.980 tỷ đồng.

Thành phố bố trí 361.244 tỷ đồng, tương đương 52% vốn cấp thành phố, cho các dự án sử dụng ngân sách Trung ương, vốn ODA và đường sắt đô thị. Hà Nội ưu tiên 7 cầu lớn qua sông Hồng, các trục giao thông hướng tâm và phấn đấu hoàn thành khoảng 100km đường sắt đô thị, trọng tâm là tuyến số 2 Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo, tuyến số 5 Văn Cao - Hòa Lạc và tuyến Nhổn - ga Hà Nội.

Sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, số dự án thành phố theo dõi từng lên tới 24.552 dự án. Qua rà soát, cắt giảm và phân cấp, danh mục đầu tư công trung hạn cấp thành phố còn 2.755 dự án, gồm 696 dự án cấp thành phố và 2.059 dự án hỗ trợ cấp xã; số dự án chuyển tiếp giảm 45%.

Về ngân sách năm 2026, đến 21-9, thu ngân sách đạt 553.751 tỷ đồng, bằng 85,2% dự toán, tăng 11% so với cùng kỳ. Ước cả năm thu 817.728 tỷ đồng, bằng 125,8% dự toán, tăng 16,1%. Dự toán năm 2027, tổng thu ngân sách dự kiến 897.073 tỷ đồng; chi ngân sách địa phương 525.203 tỷ đồng, trong đó chi đầu tư phát triển 404.290 tỷ đồng.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố, tổng nhu cầu vốn đường sắt đô thị giai đoạn 2026-2030 dự kiến hơn 1 triệu tỷ đồng. Thành phố đề nghị Trung ương chấp thuận phương án vay khoảng 128 nghìn tỷ đồng năm 2027, đồng thời cho phép, khi cần thiết, vượt trần hạn mức dư nợ vay giai đoạn 2028-2030; huy động thêm từ trái phiếu chính quyền địa phương, vay ngân quỹ nhà nước và khai thác giá trị tăng thêm từ đất theo mô hình TOD.

Năm 2026, Hà Nội triển khai 5 tuyến đường sắt đô thị số 1, 2, 8, 10, 14, với tổng nhu cầu vốn gói thầu khoảng 1.083 nghìn tỷ đồng. Riêng năm 2026 cần khoảng 183 nghìn tỷ đồng, trong khi thành phố chỉ có thể bố trí tối đa khoảng 30 nghìn tỷ đồng. Vì vậy, UBND thành phố đề nghị Trung ương ứng, bổ sung 153 nghìn tỷ đồng để bảo đảm tiến độ.

Hà Nội cũng kiến nghị bổ sung 63.434,852 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương giai đoạn 2026-2030, trong đó 51.131 tỷ đồng cho đường sắt đô thị và 11.425 tỷ đồng cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; đồng thời bố trí 84.150 tỷ đồng hỗ trợ có mục tiêu cho đầu tư phát triển năm 2027 và duy trì tỷ lệ điều tiết các khoản thu phân chia giữa Trung ương và thành phố giai đoạn 2027-2030 không thấp hơn 32%.

Tính toán tổng thể cơ chế tài chính cho Hà Nội

Tại buổi làm việc, đại diện lãnh đạo các đơn vị của Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, lãnh đạo các sở, ngành của thành phố Hà Nội đã trao đổi làm rõ nhiều nội dung liên quan đến việc triển khai thực hiện kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030; tình hình thực hiện dự toán ngân sách nhà nước và kế hoạch đầu tư công năm 2026, xây dựng dự toán ngân sách nhà nước và kế hoạch đầu tư công năm 2027.

Đối với công tác giải phóng mặt bằng, hỗ trợ, tái định cư, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho rằng, thành phố cần đánh giá tác động không chỉ đối với các dự án đầu tư công mà cả các dự án đầu tư nói chung, bởi Hà Nội đang triển khai nhiều dự án, nhu cầu giải phóng mặt bằng rất lớn.

Về kiến nghị điều chỉnh, giảm vốn ODA và tiếp cận các nguồn vốn mới, đồng chí Phan Văn Mãi cho rằng, đề xuất của Hà Nội là phù hợp. Tuy nhiên, việc điều chỉnh, giảm vốn ODA liên quan đến nhiều thủ tục. Từ thực tế tại thành phố Hồ Chí Minh, việc điều chỉnh ODA có thể kéo dài nhiều năm. Vì vậy, Hà Nội cần chủ động làm việc với Bộ Tài chính, báo cáo, xin ý kiến để Chính phủ có chỉ đạo, tháo gỡ kịp thời.

Đối với kiến nghị của Hà Nội về tỷ lệ điều tiết ngân sách, đồng chí Phan Văn Mãi đề xuất Bộ Tài chính tổ chức một chuyên đề làm việc với Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh để tính toán đầy đủ, tổng thể các phương án ngân sách.

Theo đồng chí Phan Văn Mãi, Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh là hai địa phương có quy mô thu ngân sách rất lớn, dự kiến mỗi địa phương có thể chiếm khoảng 30% tổng thu ngân sách cả nước, qua đó đóng vai trò quan trọng trong cân đối ngân sách quốc gia. Vì vậy, thay vì chỉ căn cứ số ước thực hiện để tính toán tăng, giảm theo tỷ lệ, cần đặt tổng thể các nguồn thu, nhiệm vụ chi và khả năng cân đối của ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương lên bàn để tính toán khoa học, đầy đủ.

"Qua làm việc với Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, chúng ta sẽ có cơ sở đánh giá tổng thể khả năng ngân sách, vai trò chủ động của ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương", đồng chí Phan Văn Mãi nhấn mạnh, đồng thời đề nghị nghiên cứu kỹ các kiến nghị của hai thành phố để tham mưu Chính phủ xem xét, chỉ đạo.

Cơ chế mới để huy động nguồn lực phát triển đường sắt đô thị

Phát biểu tại buổi làm việc, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng cho biết, năm 2026, nhiều công trình, dự án lớn của Hà Nội được triển khai. Cùng với đó, Nghị quyết số 258 của Quốc hội và các nghị quyết, chủ trương mới đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng để thành phố thúc đẩy phát triển.

Nhờ đó, kinh tế Thủ đô tiếp tục có những chuyển biến tích cực. Tăng trưởng GRDP quý I đạt 7,87%, quý II đạt 8,22%. Các ngành, lĩnh vực động lực, từ sản xuất, giải ngân đầu tư phát triển đến đầu tư xây dựng cơ bản, đang có mức tăng trưởng tích cực. Thành phố cũng tập trung cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, rút ngắn thủ tục hành chính, tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp và tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc liên quan đến quy hoạch, giao đất, đất đai, nguồn vật liệu...

"Với quyết tâm của thành phố và sự quan tâm, hỗ trợ của Quốc hội, Chính phủ, Hà Nội sẽ tiếp tục nỗ lực thực hiện các mục tiêu tăng trưởng đã đề ra", Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng khẳng định.

Về cân đối ngân sách năm 2026, 2027 và kế hoạch tài chính - ngân sách trung hạn, Chủ tịch UBND thành phố cho biết, Hà Nội đã thông qua kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030. Tuy nhiên, theo định hướng phát triển mới, đặc biệt là yêu cầu thực hiện Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội với tầm nhìn 100 năm, nhu cầu đầu tư cho hệ thống đường sắt đô thị rất lớn, tổng nhu cầu vốn dự kiến hơn 1 triệu tỷ đồng.

Theo Chủ tịch UBND thành phố, đây là yêu cầu rất lớn so với khả năng cân đối ngân sách truyền thống. Vì vậy, Hà Nội đang nghiên cứu cách làm mới, tận dụng tối đa các cơ chế, chính sách để huy động nguồn lực xã hội, đồng thời lựa chọn phương án triển khai phù hợp, bảo đảm hiệu quả, tiết kiệm, từng bước làm chủ công nghệ và tạo sự chủ động cho thành phố.

Hà Nội đang triển khai các bước chuẩn bị đối với các dự án đường sắt đô thị, trong đó nhà thầu đã bắt đầu triển khai một số công việc ngay trong quá trình hoàn thiện các thủ tục hợp đồng. Thành phố đang cân đối nhiều nguồn lực để thực hiện, đồng thời tiếp tục báo cáo Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan Trung ương để được quan tâm, hỗ trợ.

Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng cho biết, thành phố đang xây dựng các phương án tài chính với nhiều kịch bản khác nhau, bảo đảm tính linh hoạt trong quá trình thực hiện. Mục tiêu là huy động đủ nguồn lực để triển khai đồng bộ các tuyến đường sắt đô thị; trường hợp nguồn lực chưa đáp ứng đầy đủ, thành phố sẽ có phương án điều chỉnh tiến độ phù hợp, nhưng vẫn bảo đảm mục tiêu phát triển hệ thống đường sắt đô thị theo quy hoạch.

Đối với các dự án đường sắt đô thị khác, Chủ tịch UBND thành phố cho biết Hà Nội đang nghiên cứu, điều chỉnh phương thức thực hiện nhằm khắc phục tình trạng kéo dài thời gian chuẩn bị đầu tư, đồng thời tìm kiếm các giải pháp phù hợp để đẩy nhanh tiến độ.

Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, Hà Nội rất cần sự quan tâm, hỗ trợ của Trung ương, nhất là trong việc hoàn thiện cơ chế, chính sách và bố trí nguồn lực, để thành phố thực hiện các mục tiêu phát triển hạ tầng chiến lược, đặc biệt là hệ thống đường sắt đô thị, góp phần tạo dư địa phát triển mới cho Thủ đô.

Bảo đảm tính khả thi của kế hoạch đầu tư công

Phát biểu tại cuộc làm việc, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đánh giá cao tinh thần chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo thành phố Hà Nội; ghi nhận những nỗ lực của thành phố trong điều hành thu, chi ngân sách, đầu tư công năm 2026 và chủ động xây dựng kế hoạch tài chính - ngân sách, kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 và năm 2027.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Hà Nội tiếp tục đánh giá kỹ chất lượng, tính bền vững của nguồn thu và tính xác thực của các dự báo, nhất là trong bối cảnh nhu cầu đầu tư rất lớn.

Đối với kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026-2030, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị thành phố tiếp tục rà soát, nâng cao tính tập trung, tránh dàn trải. Sau khi giảm số lượng dự án, cần bảo đảm nguồn vốn tập trung cho các dự án có khả năng hoàn thành, tạo tác động và hiệu quả kinh tế - xã hội rõ rệt. Đồng thời, cần xây dựng danh mục dự án ưu tiên và danh mục dự án dự phòng để chủ động khi khả năng huy động vốn thay đổi.

Đối với các dự án lớn, nhất là đường sắt đô thị, giao thông và công trình hạ tầng chiến lược, thành phố cần đặc biệt chú trọng công tác chuẩn bị đầu tư, mức độ sẵn sàng về giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư và các điều kiện triển khai trước khi quyết định bố trí vốn. Việc này nhằm hạn chế tình trạng dự án đã khởi công nhưng thiếu vốn, phải giãn, dừng hoặc kéo dài tiến độ.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị Hà Nội rà soát toàn diện các nhóm dự án, trong đó có các dự án theo chương trình, kế hoạch phát triển của thành phố và các dự án đang tồn tại, vướng mắc kéo dài; đánh giá khả năng tiếp tục triển khai, nhu cầu vốn và hiệu quả đầu tư để có phương án xử lý phù hợp.

Một nội dung được Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh là khả năng cân đối nguồn lực, nhất là những nguồn vốn còn phụ thuộc vào ngân sách Trung ương, vay vốn và các nguồn huy động trong tương lai. Với quy mô đầu tư công lớn giai đoạn 2026-2030, Hà Nội cần xây dựng các phương án tài chính theo nhiều kịch bản, xác định rõ thứ tự ưu tiên, điểm dừng và khả năng huy động vốn cho từng dự án.

Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý, quyết định đầu tư cần gắn chặt với khả năng cân đối vốn, khả năng vay và các giới hạn an toàn tài chính. Thành phố cần đánh giá tính khả thi của các phương án huy động vốn, đồng thời nghiên cứu hiệu quả khai thác nguồn lực từ đất đai, tài sản công và các nguồn lực hợp pháp khác.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cũng đề nghị Hà Nội quan tâm nâng cao năng lực của cấp xã trong thực hiện các nhiệm vụ được phân cấp sau khi tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Đặc biệt, thành phố cần đánh giá cụ thể hiệu quả thực tế của các cơ chế, chính sách đặc thù dành cho Thủ đô và các cơ chế Quốc hội ban hành để tháo gỡ khó khăn cho các dự án. Trong đó, cần làm rõ cơ chế nào đã huy động thêm nguồn lực xã hội, tháo gỡ vướng mắc, rút ngắn thủ tục; cơ chế nào chưa được triển khai hoặc hiệu quả còn hạn chế, đồng thời xác định rõ nguyên nhân để có cơ sở kiến nghị hoàn thiện chính sách.

Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng việc đánh giá thực chất kết quả triển khai các cơ chế chính sách sẽ là cơ sở quan trọng để Quốc hội xem xét, hoàn thiện các chính sách và kiến nghị của Chính phủ đối với Hà Nội trong thời gian tới.