Theo ghi nhận từ đầu năm đến nay, một số loại trái cây như dưa hấu, xoài, bưởi, cam sành… và các mặt hàng khác như gạo, hồ tiêu đồng loạt giảm giá, khiến nhiều nông dân lo lắng.
Áp lực kép đè nặng
Tại chợ đầu mối nông sản Thủ Đức, hiện có nhiều mặt hàng giá sỉ dưới 10.000 đồng/kg, chưa kể đến sáng sớm, giá hàng xổ còn rẻ hơn nhiều. Theo ông Nguyễn Bình Phương, Phó Giám đốc Công ty CP Quản lý và Kinh doanh chợ nông sản Thủ Đức, tình trạng giá nông sản sụt giảm sau Tết là một diễn biến thường thấy hằng năm chứ không phải là hiện tượng quá khác biệt. Nguyên nhân chính vẫn là do nguồn cung quá lớn.
Các thương nhân tại chợ cho biết cuối năm 2025, giá nông sản tăng cao đã kích thích nông dân khắp nơi từ ĐBSCL, Tây Nguyên đua nhau tăng diện tích dẫn đến thừa cung. "Với tình trạng đầu ra nông sản giá thấp nhưng chi phí sản xuất đầu vào đang tăng do chiến sự từ Trung Đông khiến nông dân gặp áp lực kép và thua lỗ. Nếu tình trạng này kéo dài, nông dân sẽ giảm canh tác, hệ quả là nguồn cung thiếu hụt và giá cả lại bị đẩy lên cao theo quy luật cung cầu" - ông Phương lo lắng.
Dưa hấu đỏ chưa đến 7.000 đồng/kg bán ở siêu thị
Không chỉ rau quả tươi, thời gian bảo quản ngắn gặp áp lực tăng giá mà mà cả hồ tiêu, hàng khô cũng bị giảm giá mạnh. Giá tiêu hiện tại ở Tây Nguyên chỉ còn trên dưới 138.000 đồng/kg, thấp hơn 10.000 đồng/kg so với đầu tháng 3.
Quy định mới về xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc từ 1-6ĐỌC NGAYĐại diện Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA) cho hay nguyên nhân trực tiếp và quan trọng nhất khiến giá tiêu đi xuống chính là tác động từ cuộc xung đột tại Trung Đông. Trung Đông vốn là thị trường lớn thứ 3 của ngành hàng, chỉ sau Mỹ và châu Âu, chiếm khoảng 15% tổng lượng xuất khẩu.
Tình hình hiện nay càng trở nên áp lực hơn khi giá giảm đúng vào thời điểm thu hoạch cao điểm, lúc hàng ra đều mỗi ngày nhưng việc xuất khẩu lại bị đình trệ. Khi hàng hóa không thể đi, doanh nghiệp bị tồn kho lớn, giảm mua, khiến giá tiêu trong nước liên tục đi xuống từ tháng 3 đến nay. Tuy nhiên, về lâu dài, ngành hồ tiêu vẫn khả quan do nguồn cung thu hẹp trong khi nhu cầu vẫn tăng theo tốc độ tăng dân số
Chung tay giải cứu
Thông tin từ Sở Công Thương tỉnh Gia Lai cho biết địa phương có khoảng 2.700 ha dưa hấu thu hoạch rộ trong tháng 3 và 4, với năng suất bình quân 38-50 tấn/ha, sản lượng rất lớn nhưng đầu ra gặp khó khăn nên giá giảm mạnh, có nơi chỉ còn khoảng 1.000 đồng/kg gây thiệt hại nặng nề cho nông dân.
Do đó, Sở Công Thương tỉnh Gia Lai đã có văn bản đề nghị các hệ thống phân phối, siêu thị hỗ trợ kết nối tiêu thụ dưa hấu cho nông dân.
Không chỉ Gia Lai, Hội Nông dân tỉnh Cà Mau cũng triển khai chương trình "Chung tay giải cứu nông sản" với nhiều mặt hàng như bí đỏ, cà chua,…
Theo ghi nhận của phóng viên Báo Người Lao Động, hiện nhiều siêu thị ở TP HCM như Co.opmart, GO!, Tops Market… đã vào cuộc triển khai chương trình hỗ trợ tiêu thụ dưa hấu Gia Lai với giá dưới 10.000 đồng/kg.
Tại Co.opmart Rạch Miễu (phường Cầu Kiệu), dưa hấu Gia Lai được bán với giá 6.900 đồng/kg (giá gốc 10.500 đồng/kg), thu hút nhiều người mua. Tuy nhiên, do dưa chủ yếu có kích cỡ lớn (4-6 kg/quả), trong khi các gia đình thành thị ngày càng ít người. "Hơn 30.000 đồng một quả dưa khá nặng, ăn nhiều ngày không hết nên muốn ủng hộ thêm cũng khó" - chị Phan Thị Thảo (ngụ phường Gia Định) chia sẻ.
Tại hệ thống Central Retail Việt Nam, dưa hấu được bán không tính lợi nhuận, giá 7.500 đồng/kg tại các siêu thị GO! khu vực miền Trung và 8.500 đồng/kg tại miền Nam, miền Bắc. Chương trình dự kiến kéo dài đến khi kết thúc vụ thu hoạch tại Gia Lai.
Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho biết nông dân đã trồng dưa và canh thu hoạch sai thời điểm. Tại đây, nông dân chủ yếu trồng dưa cỡ lớn, vỏ dày để phục vụ xuất khẩu sang Trung Quốc trong khi thị trường trong nước thích dưa quả nhỏ, vỏ mỏng.
Theo ông Nguyên, dưa hấu xuất khẩu sang Trung Quốc thường thuận lợi vào trước Tết âm lịch và mùa hè. Tuy nhiên, vào mùa hè, Trung Quốc cũng vào vụ thu hoạch nên cạnh tranh rất gay gắt, chỉ tiêu thụ tốt khi nguồn cung nội địa nước này thiếu hụt.
Bài học cũ
Theo ông Đặng Phúc Nguyên, ngành rau quả và một số ngành khác vẫn thấy có cơ hội trong thách thức. Khi cước vận chuyển từ các vùng xa (như Nam Mỹ, châu Âu) sang châu Á tăng cao, các thị trường gần như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc sẽ có xu hướng tìm nguồn hàng thay thế từ Đông Nam Á. Nếu nông sản Việt Nam giữ vững và nâng cao chất lượng sản phẩm, sẽ có lợi thế cao để chiếm lĩnh các thị trường gần này.
Tuy nhiên, ông Nguyên cho rằng bài học được mùa mất giá không mới nhưng vẫn lặp lại do nông dân sản xuất theo thói quen "bán cái mình có" thay vì "bán cái thị trường cần". Việc phụ thuộc vào một thị trường cũng khiến đầu ra dễ bị tổn thương khi có biến động.
