Trong phương án điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000, để triển khai Dự án đầu tư xây dựng Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, công tác di dời, giải phóng mặt bằng và tái định cư là một trong những nội dung được đặc biệt quan tâm.
Theo định hướng của Hà Nội, việc tổ chức tái định cư phải ưu tiên tối đa khả năng duy trì địa bàn sinh sống, sinh kế và sự gắn kết cộng đồng. Các khu tái định cư phải bảo đảm điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.
Chỉ di dời người dân khi đã bố trí nơi ở mới
UBND TP Hà Nội cho biết sẽ đôn đốc các chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ xây dựng khu và quỹ nhà tái định cư phục vụ Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng.
Một nguyên tắc đáng chú ý là thành phố chỉ thực hiện di dời, giải phóng mặt bằng đối với các hộ dân khi đã bố trí nơi ở mới.
Trong thời gian chuẩn bị quỹ tái định cư, để bảo đảm tiến độ dự án, Hà Nội sẽ triển khai giải phóng mặt bằng ngay tại những khu vực là đất công, đất nông nghiệp và các khu vực đủ điều kiện thu hồi đất theo quy định. Những trường hợp người dân tự nguyện di dời sớm cũng sẽ được xem xét thực hiện.
Thành phố đồng thời yêu cầu công bố, công khai đầy đủ các quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư để người dân biết, giám sát và tạo sự đồng thuận.
UBND các phường, xã có thể xem xét thêm chính sách hỗ trợ trong trường hợp cần thiết, trên nguyên tắc tuân thủ pháp luật và bảo đảm quyền lợi của người có đất bị thu hồi, phải di dời hoặc tháo dỡ tài sản.
Phối cảnh Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng. Ảnh: UBND TP Hà Nội
Những khu dân cư nào thuộc diện di dời, tái thiết?
Theo phương án quy hoạch, việc di dời hoặc tái thiết làng xóm được xem xét đối với các khu dân cư không bảo đảm an toàn phòng, chống và thoát lũ; phần diện tích nằm trong phạm vi mở đường, xây dựng nút giao; khu dân cư thuộc khu vực được định hướng là “phòng khách đô thị” của Thủ đô và các khu vực xây dựng đô thị tái định cư, đô thị đa mục tiêu.
Hai cụm làng thuộc diện di dời theo Quy hoạch phòng, chống lũ và quy hoạch đê điều hệ thống sông Hồng, sông Thái Bình gồm cụm Võng La - Hải Bối và làng Bắc Cầu.
Đối với cụm Võng La - Hải Bối thuộc các xã Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, phương án không đặt vấn đề di dời toàn bộ làng. Việc di dời chỉ thực hiện tại phần khu dân cư không bảo đảm an toàn phòng, chống lũ và khu vực nằm trong phạm vi xây dựng Trục đại lộ cảnh quan, thuộc các thôn Võng La, Yên Hà, Hải Bối. Tổng diện tích được đề cập khoảng 340,87ha.
Làng Bắc Cầu thuộc phường Bồ Đề có diện tích khoảng 35,5ha, nằm trong nhóm thuộc diện di dời.
Bên cạnh đó, hai cụm làng thuộc diện tái thiết nhằm phục vụ mục tiêu kiến tạo khu vực “phòng khách đô thị” và xây dựng Trục đại lộ cảnh quan gồm cụm Nhật Tân - Tứ Liên, phường Hồng Hà, rộng khoảng 96ha và cụm làng Thống Nhất, gồm Hạ Trại, Trung Thôn, thuộc phường Long Biên, rộng khoảng 12ha.
Tám cụm làng khác được xác định thuộc diện bảo tồn, giữ lại, cải tạo và chỉnh trang có chọn lọc. Tuy nhiên, phạm vi này không bao gồm phần diện tích phải di dời theo quy hoạch phòng, chống lũ hoặc phải giải phóng mặt bằng để xây dựng hai tuyến đại lộ cảnh quan và các nút giao thông.
Chùa Long Đọi ở Bắc Cầu.
Dự kiến dành khoảng 265ha đất phục vụ tái định cư
Theo rà soát của các sở, ngành và địa phương liên quan, quỹ đất tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng dự kiến được bố trí trên cùng địa bàn xã, phường hoặc tại khu vực lân cận, với quy mô khoảng 265ha.
Quỹ đất này được nghiên cứu tại các địa bàn Mê Linh, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Bát Tràng, Ô Diên, Thượng Cát, Đông Ngạc, Yên Sở, Thanh Trì, Nam Phù và Hồng Vân. Quy mô, số lượng cụ thể sẽ tiếp tục được rà soát, bổ sung và điều chỉnh để đáp ứng nhu cầu thực tế.
Thứ tự ưu tiên đầu tiên là bố trí tái định cư ngay trên cùng địa bàn phường, xã. Người dân tại khu vực ngoài bãi sông sẽ được ưu tiên chuyển vào phía trong đê hoặc nơi an toàn hơn trên chính địa bàn nếu có quỹ đất và phù hợp quy hoạch.
Nếu quỹ đất tại chỗ không đủ, thành phố sẽ nghiên cứu bố trí tại khu vực lân cận, có khoảng cách hợp lý để người dân tiếp tục làm việc, sản xuất, kinh doanh, học tập, sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng và duy trì các mối quan hệ cộng đồng.
Đối với các xã, phường Thiên Lộc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề và Long Biên, do không có quỹ đất tái định cư phía trong đê, người dân dự kiến được bố trí tại các khu đô thị đa mục tiêu hoặc khu định cư tập trung của thành phố.
Hàng loạt khu đô thị, khu định cư được chuẩn bị
Một trong những quỹ tái định cư lớn được đề xuất là Khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm - Đông Anh, có quy mô khoảng 736,84ha. Khu vực này dự kiến bố trí khoảng 9.000 lô đất thấp tầng cùng khoảng 23.000 căn hộ tái định cư và nhà ở xã hội.
Theo tiến độ dự kiến, hạ tầng kỹ thuật đủ điều kiện bàn giao đất tái định cư thấp tầng tại đây sẽ hoàn thành chậm nhất trong quý II/2027. Toàn bộ nhà ở tái định cư và nhà ở xã hội cao tầng dự kiến hoàn thành chậm nhất vào quý IV/2029, dự án hoàn thành trong năm 2030.
Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long có quy mô khoảng 474ha tại các xã Phúc Thịnh và Thiên Lộc, dự kiến cung cấp khoảng 5.000 lô đất thấp tầng và từ 5.000-10.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội.
Tại phường Lĩnh Nam, khu đô thị đa mục tiêu rộng khoảng 169,5ha dự kiến có khoảng 14.500 căn hộ tái định cư và nhà ở xã hội. Một khu đô thị đa mục tiêu khác tại các phường Bồ Đề, Long Biên và xã Bát Tràng có quy mô khoảng 270,68ha, dự kiến bố trí khoảng 10.500 căn hộ.
Ngoài ra, Khu định cư Long Biên - Bồ Đề rộng khoảng 201ha dự kiến cung cấp khoảng 25.000 căn hộ chung cư; Khu định cư Lĩnh Nam rộng khoảng 101ha dự kiến có khoảng 12.500 căn hộ. Các khu này được đặt mục tiêu hoàn thành hạ tầng kỹ thuật và nhà ở tái định cư cao tầng chậm nhất vào quý I/2030.
Bồi thường bằng tiền về đất bằng 2 lần mức quy định
Về chính sách bồi thường, Hà Nội dự kiến áp dụng mức bồi thường bằng tiền về đất bằng 2 lần so với mức quy định đối với đất ở, đất nông nghiệp và đất phi nông nghiệp đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý.
Công trình, tài sản, chi phí đầu tư còn lại vào đất, cây trồng và vật nuôi được bồi thường theo quy định của pháp luật về đất đai cùng các chính sách của thành phố.
Người bị thu hồi đất còn được xem xét hỗ trợ ổn định đời sống, sản xuất và kinh doanh; hỗ trợ di dời vật nuôi; tháo dỡ, phá dỡ và di chuyển tài sản. Mức hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm được xác định bằng 5 lần giá đất nông nghiệp.
Trường hợp tiền bồi thường về đất không đủ để mua một suất tái định cư tối thiểu, người dân sẽ được Nhà nước hỗ trợ phần còn thiếu.
Việc bố trí tái định cư phải hoàn thành trước khi cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định thu hồi đất. Với gia đình nhiều thế hệ hoặc có nhiều cặp vợ chồng đủ điều kiện tách hộ, từng hộ có thể được bố trí thêm suất tái định cư theo quy định.
Ngay cả trường hợp đất không đủ điều kiện được bồi thường, nếu người dân không còn nhà hoặc nơi ở nào khác trên địa bàn thì vẫn được xem xét tái định cư. Người còn nhà, đất ở nhưng diện tích nhỏ hơn mức tối thiểu được phép tách thửa cũng thuộc diện được xem xét bố trí nơi ở mới.
Đối với việc di chuyển mồ mả, Hà Nội đang đẩy nhanh quá trình chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng và xây dựng hạ tầng tại các nghĩa trang tập trung như Yên Kỳ, Thanh Tước và Chuyên Mỹ, nhằm đáp ứng nhu cầu tiếp nhận mộ phục vụ các dự án trọng điểm.
Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng có phạm vi nghiên cứu dài khoảng 40km, từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, đi qua 16 xã, phường của Hà Nội. Tổng diện tích nghiên cứu khoảng 11.418ha, được chia thành 3 phân đoạn với 18 dự án thành phần, gồm hai dự án giao thông, 11 dự án công viên, hai dự án kè và chỉnh trị sông cùng ba dự án đô thị định cư, đô thị đa mục tiêu.
