Thủ tướng làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy TP.HCM. Ảnh: Lê Toàn.
Đề xuất loạt cơ chế đặc thù với nhà ở cho thuê
Sáng 13/6, diễn ra lễ phát động phong trào thi đua “Quyết tâm thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng bền vững 2 con số giai đoạn 2026 - 2030. Ngay sau lễ phát động, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy TP.HCM.
Tại hội nghị, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được kiến nghị Chính phủ tháo gỡ vướng mắc cho 3 nhóm vấn đề chính gồm đất đai, chính sách tài chính - tín dụng và cơ chế chuyển đổi linh hoạt giữa các loại hình nhà ở.
Về đất đai, thành phố cho biết hiện có hai nguồn quỹ đất có thể tham gia chương trình, gồm quỹ đất do doanh nghiệp đang sở hữu và quỹ đất công. Với các doanh nghiệp có sẵn quỹ đất đăng ký tham gia, thành phố đề xuất áp dụng cơ chế "luồng xanh" nhằm rút ngắn thời gian xử lý các thủ tục liên quan đến đất đai, đầu tư, giải phóng mặt bằng và các thủ tục hành chính khác.
Đối với quỹ đất công, thành phố kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành nghiên cứu cơ chế đặc thù. Theo lãnh đạo thành phố, quy định đấu giá bắt buộc đối với đất công có thể làm giảm sức hấp dẫn của dự án đối với nhà đầu tư. Do đó, địa phương đề xuất được phép áp dụng các hình thức lựa chọn nhà đầu tư phù hợp hơn như giao đất, chỉ định hoặc kêu gọi các đơn vị tham gia phát triển chương trình.
Bên cạnh đó, thành phố cũng đề xuất các chính sách hỗ trợ tài chính nhằm khuyến khích doanh nghiệp tham gia trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn. Cụ thể, địa phương kiến nghị miễn, giảm tiền sử dụng đất và tiền thuê đất trong 5-10 năm đầu; đồng thời miễn hoặc giảm thuế đất trong cùng giai đoạn đối với các doanh nghiệp phát triển nhà cho thuê.
Ngoài ra, thành phố đề xuất có chính sách tín dụng ưu đãi với lãi suất thấp hơn khoảng 2-3% so với mặt bằng lãi suất thương mại hiện nay, qua đó tạo thêm động lực để doanh nghiệp đầu tư vào phân khúc này.
Một kiến nghị đáng chú ý khác là cho phép chuyển đổi linh hoạt giữa các loại hình nhà ở như nhà tái định cư, nhà ở xã hội và nhà cho thuê. Theo lãnh đạo thành phố, thực tế đã xuất hiện nhiều trường hợp quỹ nhà tái định cư không còn nhu cầu sử dụng nhưng việc chuyển đổi công năng còn gặp nhiều rào cản do quy định hiện hành.
Việc nới lỏng cơ chế chuyển đổi được kỳ vọng sẽ giúp địa phương chủ động hơn trong điều hành, đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường, đồng thời hạn chế tình trạng lãng phí nguồn lực nhà ở hiện có.
Lãnh đạo TP.HCM cũng kiến nghị Thủ tướng Chính phủ tiếp tục chỉ đạo tháo gỡ các dự án tồn đọng, đặc biệt là những dự án thuộc thẩm quyền Trung ương.
Theo đó, thành phố đã lập danh mục 838 dự án vướng mắc thuộc thẩm quyền xử lý của địa phương. Đến nay, khoảng 50% số dự án đã được giải quyết và đưa ra khỏi danh sách theo dõi; 50% còn lại đã có định hướng xử lý và đang được các sở, ngành tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp hoàn thiện thủ tục.
Bên cạnh đó, trong quá trình triển khai Chỉ thị 24 của UBND TP.HCM, thành phố ghi nhận phát sinh thêm hơn 300 dự án mới cần được rà soát, tháo gỡ. Thành phố khẳng định sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác này trong năm 2026.
Đối với các dự án thuộc thẩm quyền Trung ương, lãnh đạo TP.HCM đề nghị Thủ tướng tiếp tục có chỉ đạo tháo gỡ các vướng mắc còn tồn đọng để các dự án sớm đi vào vận hành.
Bộ Xây dựng: Nhiều cơ chế đã có
Trả lời các kiến nghị của TP.HCM, đại diện Bộ Xây dựng cho biết nhiều nội dung đã được quy định trong các văn bản pháp luật hiện hành.
Về đề xuất cho phép UBND thành phố được chỉ định chủ đầu tư đối với quỹ đất công, quỹ đất Nhà nước quản lý để phát triển nhà ở xã hội, nhà cho thuê và nhà lưu trú công nhân mà không phải đấu giá, đấu thầu, Bộ Xây dựng cho biết cơ chế này đã được quy định tại Nghị định 192/2025 của Chính phủ và Nghị quyết 201/2025 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội.
Theo đó, pháp luật không hạn chế loại hình quỹ đất phát triển nhà ở xã hội, chỉ yêu cầu quỹ đất phù hợp với quy hoạch được phê duyệt. Chính phủ cũng đã ban hành Nghị quyết 66/2026 để bảo đảm quá trình chuyển tiếp mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tạo cơ sở để các địa phương triển khai.
Đối với kiến nghị miễn, giảm tiền sử dụng đất, thuế và hỗ trợ lãi suất cho các dự án nhà ở xã hội, nhà cho thuê và nhà lưu trú công nhân, Bộ Xây dựng cho biết Luật Nhà ở 2023 đã quy định các chính sách ưu đãi về tiền sử dụng đất, thuế và tín dụng đối với nhà ở xã hội và nhà lưu trú công nhân tại Điều 98. Riêng với mô hình nhà ở cho thuê, Bộ đang phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu cơ chế hỗ trợ tương tự cho chủ đầu tư và người thuê nhà.
Về đề xuất cho phép linh hoạt chuyển đổi giữa nhà ở thương mại, nhà ở xã hội, nhà tái định cư và nhà cho thuê trong cùng dự án, Bộ Xây dựng cho biết nội dung này đã được quy định tại Điều 49 Nghị định 192/2024. Trường hợp TP.HCM có những đề xuất khác với quy định hiện hành, địa phương cần tổng hợp, báo cáo để Bộ nghiên cứu cơ chế đặc thù, trình cấp có thẩm quyền xem xét.
Đáng chú ý, Bộ Xây dựng cũng đề nghị TP.HCM và Hà Nội quan tâm khai thác hiệu quả nguồn lực từ các dự án nhà ở có thời hạn sử dụng 50 năm. Theo cơ quan này, đây là quỹ nhà còn khá lớn tại hai đô thị lớn và có thể trở thành nguồn lực quan trọng nếu được nghiên cứu cơ chế chuyển đổi phù hợp, góp phần thu hút đầu tư và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong thời gian tới.
Bộ Xây dựng cũng kiến nghị TP.HCM sớm rà soát, xác định và công bố các đô thị, phường thuộc diện phát triển đô thị theo Nghị quyết 1111/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, làm cơ sở pháp lý cho công tác quản lý, đầu tư xây dựng và phân cấp quản lý sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Về hạ tầng, Bộ Xây dựng đề nghị thành phố đẩy nhanh tiến độ các dự án giao thông chiến lược như Vành đai 3, Vành đai 4, cao tốc TP.HCM - Mộc Bài, TP.HCM - Chơn Thành, các tuyến metro và đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành; đồng thời tăng cường kết nối cảng biển, sân bay và các đô thị vệ tinh nhằm hình thành khung hạ tầng liên kết vùng và quốc tế.
