Theo Chứng khoán Nhất Việt (VFS), VN-Index bước vào tháng 10 trong trạng thái thận trọng sau khi gần như xóa hết thành quả phục hồi của tháng 8. Kết thúc tháng 9, chỉ số dừng tại 1.768,62 điểm, giảm 3,47% so với cuối tháng trước. Đáng chú ý, áp lực bán gia tăng rõ rệt ngay sau thời điểm Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp, trong khi dòng tiền trong nước vẫn khá dè dặt.
Diễn biến trong tháng cho thấy thị trường đã trải qua ba giai đoạn khá rõ. Nửa đầu tháng, VN-Index tiếp tục duy trì đà tăng và có thời điểm áp sát vùng đỉnh tháng quanh 1.837 điểm. Tuy nhiên, từ sau ngày nâng hạng chính thức có hiệu lực, áp lực chốt lời và tâm lý “sell-on-news” xuất hiện mạnh hơn. Đến phiên 24/9, chỉ số giảm hơn 26 điểm về 1.775 điểm, trong khi nhóm Vingroup, dầu khí và bất động sản đồng loạt chịu áp lực bán. Phiên cuối tháng 30/9, VN-Index tiếp tục lùi về 1.768,62 điểm, giảm 9,11 điểm, dù lực cầu bắt đáy giúp thu hẹp đáng kể mức giảm trong phiên.
Một trong những điểm đáng lưu ý nhất là thanh khoản tiếp tục suy yếu. Giá trị giao dịch bình quân nhiều phiên chỉ dao động quanh 13.600–14.900 tỷ đồng, thấp hơn 15–19% so với mức trung bình 20 phiên. Trong tuần sau nâng hạng, thanh khoản bình quân trên HoSE đạt khoảng 16.002 tỷ đồng mỗi phiên, giảm 16% so với tuần trước. Riêng phiên hồi phục mạnh nhất trong tuần lại ghi nhận thanh khoản thấp, cho thấy dòng tiền chưa thực sự nhập cuộc trở lại. Phiên cuối tháng, giá trị giao dịch cũng chỉ đạt khoảng 15.230 tỷ đồng.
Dòng tiền trong tháng chủ yếu luân phiên giữa các nhóm ngân hàng, chứng khoán, dầu khí và bán lẻ. Trong những phiên cuối tháng, dầu khí và bảo hiểm trở thành hai nhóm hỗ trợ tương đối tích cực, trong khi bất động sản, cùng ngân hàng lại chịu áp lực bán mạnh hơn sau sự kiện nâng hạng.
Áp lực từ khối ngoại tiếp tục là lực cản lớn. Nhà đầu tư nước ngoài quay lại bán ròng mạnh ngay sau thời điểm nâng hạng, riêng tuần 21–25/9 ghi nhận giá trị bán ròng hơn 4.300 tỷ đồng. Lũy kế từ đầu năm 2026, khối ngoại đã bán ròng xấp xỉ 95.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 3,6 tỷ USD. Tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài theo VFS đã giảm xuống khoảng 12%, thấp hơn đáng kể so với mức 15–24% ở các giai đoạn trước.
VFS cũng lưu ý rằng dù Việt Nam đã chính thức được FTSE Russell đưa từ nhóm thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9/2026, dòng vốn thụ động sẽ không giải ngân ngay toàn bộ. Quá trình phân bổ vốn được chia thành 4 đợt từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027, với tỷ trọng lũy kế lần lượt khoảng 10%, 30%, 65% và 100%. Điều này đồng nghĩa tác động tích cực từ dòng vốn nâng hạng sẽ cần thêm thời gian để phản ánh rõ hơn vào thị trường.
Trong bối cảnh đó, VFS cho rằng VN-Index nhiều khả năng tiếp tục vận động theo hướng tích lũy trong tháng 10 thay vì sớm quay lại một xu hướng tăng mạnh. Hai biến số quan trọng nhất cần theo dõi là khả năng giữ vùng hỗ trợ hiện tại và diễn biến dòng vốn ngoại sau nâng hạng.
Ở kịch bản tích cực, nếu VN-Index bảo vệ thành công vùng 1.715–1.760 điểm, thanh khoản dần cải thiện, kết quả kinh doanh quý III khả quan và áp lực bán ròng của khối ngoại hạ nhiệt, chỉ số có thể phục hồi trở lại vùng 1.800–1.850 điểm.
Ngược lại, nếu khối ngoại tiếp tục bán mạnh trong khi thanh khoản nội địa không cải thiện, VN-Index có thể xuyên thủng vùng hỗ trợ hiện tại và bước vào giai đoạn tích lũy kéo dài 3–6 tháng quanh vùng 1.680–1.780 điểm, trước khi có thể hình thành xu hướng tăng rõ hơn khi các đợt phân bổ vốn FTSE tiếp theo đến gần.
Về chiến lược, VFS khuyến nghị nhà đầu tư duy trì tỷ trọng thận trọng, chưa vội giải ngân mới khi tín hiệu tạo đáy chưa thực sự rõ ràng. Danh mục nên ưu tiên các nhóm cổ phiếu ít chịu áp lực bán ròng của khối ngoại và có triển vọng kết quả kinh doanh quý III tích cực, như dầu khí, bảo hiểm và một số ngân hàng có nền tảng lợi nhuận tốt. Đồng thời, nhà đầu tư nên hạn chế sử dụng đòn bẩy cao trong bối cảnh thanh khoản và độ rộng thị trường vẫn còn yếu.
