Luật sư Đặng Văn Cường
Người mua hợp đồng kỳ nghỉ có thể nhận lại tiền không?
Đến nay, Công an Hà Nội khởi tố 24 vụ án với gần 200 bị can trong 27 doanh nghiệp liên quan hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua các hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ. Số lượng hợp đồng đã ký khoảng 17.000, số tiền chiếm đoạt khoảng 2.700 tỷ.
Tại TP.HCM, cơ quan điều tra đã khởi tố 11 vụ án, gần 200 bị can, thu giữ 5.563 hợp đồng.
Cơ quan chức năng hiện đã phát thông tin rộng rãi đề nghị những người bị hại liên hệ cung cấp thông tin, tài liệu để làm cơ sở để bảo vệ quyền lợi theo quy định.
Câu hỏi được nhiều quan tâm lúc này là những người đã mua hợp đồng kì nghỉ nhưng công ty chưa bị khởi tố có thể đòi lại tiền không?
Chia sẻ thêm vấn đề trên, Tiến sĩ Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp, Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho biết ngoài những người được xác định là người bị hại trong vụ án hình sự thì còn rất nhiều người ký hợp đồng mua kỳ nghỉ, trao đổi kỳ nghỉ nhưng chưa được xác định là người bị hại, công ty bán kỳ nghỉ cũng chưa bị khởi tố. Tuy nhiên những người này cũng có thể được nhận lại tiền trong một số trường hợp pháp luật có quy định.
Luật sư Đặng Văn Cường cho biết, ngoài các đối tượng đã bị khởi tố, các công ty đã được xác định rõ trách nhiệm thì còn rất nhiều người ký hợp đồng, thanh toán tiền nhưng chưa được xác định là người bị hại.
Có nhiều doanh nghiệp tham gia bán sở hữu kỳ nghỉ nhưng chưa bị triệu tập, chưa bị xử lý. Thậm chí những người được xác định là người bị hại thì cũng không phải ai cũng có cơ hội lấy lại được tiền ngay trong giai đoạn điều tra vụ án.
Dưới góc độ pháp lý, ông Cường cho biết tiền đã nộp cho doanh nghiệp, đã thanh toán cho dịch vụ thì về nguyên tắc chung là không thể lấy lại nếu giao dịch đó là hợp pháp và không thuộc trường hợp đơn phương chấm dứt hợp đồng.
“Việc lấy lại tiền chỉ trong trường hợp các bên thỏa thuận thanh lý hợp đồng trước hạn một cách tự nguyện hoặc thuộc trường hợp đơn phương chấm dứt hợp đồng. Trường hợp khác có thể lấy lại tiền là cơ quan chức năng xác định hợp đồng đó là trái pháp luật, có dấu hiệu vi phạm pháp luật của bên doanh nghiệp”, ông Cường nhấn mạnh.
Trường hợp nào có thể lấy lại tiền?
(Ảnh tạo bởi AI)
Theo Luật sư Đặng Văn Cường, dưới góc độ pháp lý thì có một số tình huống mà người bị lừa gạt ký vào hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ có thể lấy lại được tiền như sau:
Thỏa thuận thanh lý hợp đồng: Trong trường hợp hợp đồng là hợp pháp hoặc chưa có cơ quan chức năng xác định hợp đồng là bất hợp pháp thì khách hàng đã ký Hợp đồng kỳ nghỉ trực tiếp làm việc với người môi giới hoặc đại diện của Công ty đã ký hợp đồng, đề nghị thanh lý hợp đồng trước hạn.
Trong trường hợp Công ty này đang bị điều tra, bị cơ quan chức năng triệu tập, bị phát hiện ra sai phạm, họ nhận thức được sai phạm của mình, để khắc phục hậu quả, giảm bớt trách nhiệm pháp lý thì công ty có thể đồng ý thanh lý hợp đồng để hoàn tiền cho khách hàng.
Trong trường hợp này thì khách hàng có thể lấy được lại một phần hoặc toàn bộ tiền mà không phụ thuộc vào quy trình tố tụng trong vụ án hình sự mà cơ quan điều tra vừa khởi tố và các quy trình tố tụng khác.
“Tuy nhiên, không phải ai cũng may mắn có được cơ hội này, đặc biệt là trong trường hợp các đối tượng coi thường pháp luật, cố tình thoái thác trách nhiệm, không hợp tác, không làm việc với khách hàng hoặc đã bỏ trốn hoặc đã bị bắt phải bị tạm giam, công ty đã đóng cửa”, ông Cường nói.
Đơn phương chấm dứt hợp đồng và đề nghị tòa án giải quyết theo tố tụng dân sự: Trong trường hợp các hợp đồng mua bán, trao đổi kỳ nghỉ mà cơ quan tiến hành tố tụng chưa đủ cơ sở để xác định lừa đảo, hành vi của công ty bán kỳ nghỉ không cấu thành tội phạm.
Tuy nhiên nếu có căn cứ cho thấy các hợp đồng này vô hiệu do bị lừa dối, do nhầm lẫn hoặc do đối tượng của hợp đồng không thực hiện được, do chủ thể không có quyền giao kết hợp đồng thì khách hàng cũng có quyền khởi kiện đến tòa án để được tòa án xem xét tuyên bố hợp đồng vô hiệu và giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu là buộc bên Công ty phải trả lại tiền.
Trường hợp quá trình xem xét giải quyết theo thủ tục tố tụng mà cơ quan điều tra xác định vụ việc là quan hệ dân sự nhưng giao dịch dân sự này vô hiệu do đối tượng của hợp đồng không thực hiện được (dự án chưa thể khai thác, không đủ điều kiện để khai thác, chưa đủ điều kiện để huy động vốn) hoặc trường hợp chủ thể giao kết hợp đồng không có quyền giao kết hợp đồng hoặc trường hợp người giao kết hợp đồng bị lừa dối hoặc bị nhầm lẫn thì tòa án sẽ tuyên bố hợp đồng vô hiệu và giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu là buộc bên công ty phải trả lại toàn bộ số tiền cho khách hàng.
Người bị hại được hoàn tiền trong vụ án hình sự: Trong trường hợp việc ký kết hợp đồng mua bán, trao đổi kỳ nghỉ có yếu tố gian dối chiếm đoạt tài sản.
Bên bán kỳ nghỉ không có khả năng thực hiện nghĩa vụ theo hợp đồng, những thông tin về khu du lịch, căn hộ du lịch, khu nghỉ dưỡng là không có thật hoặc bên công ty kinh doanh kỳ nghỉ không có quyền cho thuê các khu này.
“Khi các dự án không có thật hoặc chưa đủ điều kiện kinh doanh, hoặc hứa hẹn về việc bán lại kỳ nghỉ với giá cao là sai sự thật, không có cơ sở để thực hiện hoặc có các gian dối khác làm cho nạn nhân hiểu lầm để ký hợp đồng và mất tiền thì cơ quan điều tra sẽ xác định đây là hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, ông Cường nhấn mạnh.
Người thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản sẽ bị suy cứu trách nhiệm hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản quy định tại điều 174 bộ luật hình sự.
Trong trường hợp này người mua hợp đồng, ký hợp đồng trao đổi kỳ nghỉ sẽ là người bị hại trong vụ án hình sự.
Ông Cường cho biết, người bị hại trong vụ án hình sự có thể nhận được tài sản đã bị chiếm đoạt trong 1 số trường hợp như: Nếu người phạm tội hoặc người bị kiến nghị khởi tố tự nguyện bồi thường, hoàn trả tiền, nhà đất, vàng, ngoại tệ hoặc tài sản khác cho người bị hại, khoản bồi thường này có thể được nhận ngay.
Trường hợp không tự nguyện khắc phục hậu quả, cơ quan tố tụng sẽ xác minh tài sản và áp dụng các biện pháp như kê biên, phong tỏa tài khoản, tạm giữ tài sản để bảo đảm thi hành án. Sau khi bản án có hiệu lực, các tài sản bị phong tỏa có thể được xử lý để bồi thường cho người bị hại.
Trong suốt quá trình điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án, nếu người phạm tội hoặc người thân tự nguyện bồi thường, người bị hại vẫn có thể nhận lại tài sản trước khi thi hành án.
Đối với tài sản bị tạm giữ nhưng sau đó được xác định không liên quan đến hành vi phạm tội, cơ quan chức năng sẽ trả lại theo quy định. Ngược lại, tài sản có nguồn gốc từ tội phạm sẽ bị thu giữ và xử lý theo pháp luật.
