Thiệt hại nặng vì UAV
Theo thống kê, năm 2025 cả nước ghi nhận 34 vụ UAV và các phương tiện bay khác xâm nhập khu vực cấm bay tại các cảng hàng không, sân bay thuộc Hà Nội, Thanh Hóa, Bình Định (cũ) và TPHCM.
Trong 6 tháng đầu năm nay, tiếp tục xảy ra 17 vụ tại Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, Khánh Hòa và TPHCM. Trong đó, mới nhất là tối 11/8, việc UAV xâm nhập khu vực cấm bay đã khiến sân bay Tân Sơn Nhất phải 2 lần đóng cửa, 73 chuyến bay bị ảnh hưởng trực tiếp.
Trước tình trạng nêu trên, Cục Quản lý xuất nhập cảnh - Bộ Công an cho biết việc sử dụng UAV không đúng quy định, đặc biệt tại khu vực cảng hàng không, sân bay, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh, an toàn hàng không. Khi UAV xuất hiện tại khu vực cất, hạ cánh hoặc vùng tiếp cận, cơ quan điều hành bay buộc phải triển khai các biện pháp khẩn cấp như tạm dừng cất cánh, tạm ngừng tiếp nhận tàu bay hạ cánh, yêu cầu tàu bay bay chờ hoặc chuyển hướng sang sân bay dự bị.
Nhiều UAV xâm nhập khu vực cấm bay khiến sân bay Tân Sơn Nhất phải 2 lần đóng cửa. Ảnh minh họa.
Theo Cục Quản lý xuất nhập cảnh, các sự cố này không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động khai thác của các hãng hàng không mà còn gây xáo trộn lịch trình của hành khách.
“Đáng lo ngại, UAV nếu va chạm với tàu bay trong quá trình cất - hạ cánh có thể gây ra sự cố, tai nạn hàng không nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng hành khách và thành viên tổ bay” - Cục Quản lý xuất nhập cảnh nhấn mạnh.
Theo Vietnam Airlines, từ ngày 17-24/2/2026, các sự cố liên quan đến UAV gây thiệt hại khoảng 5,6 tỷ đồng, ảnh hưởng khoảng 9.200 hành khách do chậm chuyến, thay đổi lịch trình hoặc kéo dài thời gian chờ đợi. Trong cùng thời gian, Vietjet có 8 chuyến bay bị ảnh hưởng. Riêng Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng ước tính thiệt hại trực tiếp hơn 10 tỷ đồng.
Trước tình trạng UAV xâm nhập khu vực cấm bay có chiều hướng gia tăng, Bộ Công an đã chỉ đạo triển khai nhiều giải pháp, trong đó tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật, nghiên cứu ứng dụng kỹ thuật để phát hiện, giám sát, cảnh báo, chế áp UAV hoạt động trái quy định và phối hợp với các cơ quan chức năng xác minh, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.
Theo Nghị định 288/2025/NĐ-CP, người điều khiển phương tiện bay không người lái phải đáp ứng các điều kiện về độ tuổi, sức khỏe và không sử dụng rượu, ma túy hoặc chất bị cấm. Người điều khiển thiết bị từ 0,25 kg trở lên phải có giấy phép phù hợp; với thiết bị từ 2 kg trở lên hoặc bay ngoài tầm nhìn, phải có giấy phép điều khiển bằng thiết bị do cơ quan có thẩm quyền cấp.
Đối với cơ sở kinh doanh, Nghị định 288 quy định phải lưu trữ hồ sơ của phương tiện bay, động cơ tàu bay, cánh quạt tàu bay và trang bị, thiết bị của phương tiện bay; hồ sơ của tổ chức, cá nhân mua, thuê phương tiện bay và phải cung cấp thông tin về phương tiện bay, người mua, thuê phương tiện bay khi có yêu cầu của cơ quan quân sự, công an.
Dễ dàng mua - bán UAV trên mạng
Theo khảo sát của PV Tiền Phong, trên nhiều website, nền tảng mạng xã hội và sàn thương mại điện tử, người dùng có thể dễ dàng tìm kiếm, lựa chọn nhiều mẫu UAV và các phương tiện bay siêu nhẹ với mức giá từ hơn 100.000 đồng đến hàng trăm triệu đồng. Đáng chú ý, việc mua bán được thực hiện hoàn toàn trên môi trường điện tử; người mua chỉ cần cung cấp một số thông tin cơ bản như họ tên, số điện thoại và địa chỉ email để đặt hàng.
Nhiều UAV được quảng cáo trên các sàn thương mại điện tử. Ảnh chụp màn hình
Về vấn đề này, luật sư Trần Xuân Tiền - Trưởng Văn phòng Luật sư Đồng Đội - cho rằng việc mua bán UAV dễ dàng trên môi trường mạng là vấn đề cần được quan tâm trong công tác quản lý. Theo quy định hiện hành, pháp luật không chỉ đặt ra điều kiện đối với người trực tiếp điều khiển mà còn quy định cơ sở kinh doanh phương tiện bay phải đáp ứng các điều kiện nhất định và được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh.
“UAV không phải là sản phẩm thông thường, bởi nếu được khai thác, sử dụng không đúng quy định có thể ảnh hưởng đến an ninh, an toàn hàng không. Do đó, cần kiểm soát chặt chẽ từ khâu sản xuất, nhập khẩu, phân phối, kinh doanh đến đăng ký và sử dụng. Đặc biệt, với hoạt động mua bán trên môi trường điện tử, cơ quan quản lý cần có cơ chế kiểm soát, truy xuất người bán, người mua và phương tiện sau giao dịch”, luật sư Trần Xuân Tiền nhận định.
Theo ông Tiền, không phải cá nhân, tổ chức nào cũng có thể tự do kinh doanh UAV. Đối với các loại phương tiện thuộc diện phải đáp ứng điều kiện, người kinh doanh cần thực hiện đầy đủ các thủ tục trước khi đưa sản phẩm ra thị trường.
“Việc quản lý cần được thực hiện xuyên suốt, tránh tình trạng UAV được mua bán quá dễ dàng trên môi trường mạng trong khi người mua chưa chắc đã đáp ứng các điều kiện để điều khiển. Đây là loại phương tiện có thể tác động trực tiếp đến an ninh, an toàn hàng không nên cần có cơ chế quản lý chặt chẽ hơn”, luật sư Tiền nói.
Khuyến cáo người dân
Để góp phần bảo đảm an ninh, an toàn hàng không, Cục Quản lý xuất nhập cảnh - Bộ Công an khuyến cáo người dân không điều khiển UAV, drone hoặc các phương tiện bay khác tại khu vực cấm bay, khu vực hạn chế bay khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép.
Người dân chỉ sử dụng UAV đúng mục đích, khu vực, thời gian và nội dung được ghi trong giấy phép bay; chủ động tìm hiểu các quy định của pháp luật về đăng ký, cấp phép và khu vực được phép hoạt động trước khi đưa thiết bị vào sử dụng.
Khi phát hiện UAV hoặc vật thể bay hoạt động trái phép gần cảng hàng không, sân bay, người dân cần kịp thời thông báo cho cơ quan công an, quân sự hoặc cơ quan quản lý cảng hàng không để xử lý.
Cục Quản lý xuất nhập cảnh cũng đề nghị người dân tuyên truyền, nhắc nhở người thân, bạn bè chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tàu bay không người lái.
